Huyền Thoại Dược Thảo

15 -  Ngô Thù Du

Linh Bảo chuyển ngữ

 

Một ngàn  năm trăm năm trước,  nước Ngô sản xuất thứ  dược thảo này tốt hơn  sản phẩm các nước khác nên được gọi là Ngô Du .

Về sau Ngô Du thành ra Ngô Thù Du được huyền thoại lưu  truyền lại rằng :

Thời Xuân Thu Chiến Quốc, vua nước Sở không chịu được lạnh .  Lâu dần sinh ra chứng đau bụng mạn tính, mồi lúc bệnh phát là lên cơn thượng thổ hạ tả, đau khổ vô cùng .

Một hôm có một viên quan nhỏ của nước Sở , lo lắng cho bệnh của nhà Vua, nên lặn lội đến nước Ngô mua cho được giống cỏ Ngô Du để dâng hiến cho Vua .

Nh́n lễ vật lạ kỳ , không phải là vàng bạc châu báu như  lễ vật thường thấy, Sở Vương hỏi :

   - Cái này là giống ǵ thế ?

   -Tâu Bệ Hạ, đây là dược thảo Ngô Du, thần đă sang tận nước Ngô mua dâng tiến cho Bệ Hạ .

   -Dùng làm ǵ ?

   -Tâu dùng để trị bệnh cảm lạnh mà sinh chứng đau bụng  . . . .

Sở Vương chưa kịp nghe hết lời đă nổi giận quát :

   -Ta không bệnh hoạn ǵ cả .  Ngươi đem thuốc đến để trủ ẻo cho ta sinh bệnh  mà chết phải không ?

Sở Vương ném dược thảo  xuống sàn, lại c̣n ra lệnh cho lính Ngự Lâm Quân lôi viên quan ra xử trảm .

Trong lúc ấy có Châu Đại Phu  là một  quan Ngự Y trong triều, lập tức qú xuống tâu:

  -Tâu Bệ Hạ, xin tha tội chết  .  Hắn ta không có ác ư .  Ngô Du quả thực là một vị thuốc  hay nổi tiếng xưa nay  . . . . .

Thấy Châu Đại Phu liều chết xin cứu mạng cho tội nhân, Sở Vương miễn cưỡng nói:

   -Thôi, nếu thế cho hắn ta về nhà làm ruộng .

Viên quan nhỏ lập tức bị lột áo măo quan, bị đuổi ra khỏi thành ngay lập tức .

Châu Đại Phu rất thương cảm, tiễn bạn ra đến t ận cửa thành  nói:

   -Đại Vương không hiểu nên mới xử như thế. Xin ông đừng buồn, đợi cơ hội đến  sẽ trở lại .

Chờ viên quan nhỏû bị lột chức đi xa rồi , Châu Đại Phu mới thở dài trở về cung .

Châu Đại Phu nghĩ rằng khi Sở Vương lại phát bệnh , thế nào cũng phải dùng dược thảo Ngô Du, nên sau khi về nhà , ông lấy nhánh cây dược thảo đă bị Ngô Vương vứt bỏ đem trồng ở vườn sau . Đă thế mỗi ngày ông  đều thăm nom,  chính tay săn sóc vun tưới .  Chẳng bao lâu Ngô Du năy mầm , đâm nhánh , rồi khai hoa, kết quả . Châu Đại Phu dạy cho người nhà hái quả , phơi khô nơi im mát , cất để dành .

Một hôm Sở Vương bệnh cũ lại tái phát, thượng thổ hạ tả . Dù nằm yên trên giường  cũng không nén được cơn đau. Vua chỉ biết lăn lộn  rên la không ngớt .

Châu Đại Phu biết bệnh của nhà Vua là bệnh do bị cảm lạnh  mà ra, nhưng không dám nói rơ trước mặt cả một đoàn  Ngự Y thân tín của nhà Vua .

Sau khi tất cả các phương thuốc của các vị Ngự Y hợp lực ra toa đều vô hiệu .  Châu Đại Phu mới về nhà lấy dược thảo Ngô Du sắc  cho Vua uống .

Sở Vương uống thuốc xong tinh thần sảng khoái tỉnh táo ngay, cơn nôn mửa cũng êm dịu hẳn .

Sau khi uống liền mấy thang , Sở Vương đă có thề dậy ra khỏi giường được .

Sở Vương vừa thắc mắc vừa ṭ ṃ hỏi Châu Đại Phu :

     -  Khanh cho Trẩm uống thuốc ǵ mà hay vậy ?

      -Tâu Bệ Hạ,  đó là dược thảo Ngô Du, mấy năm trước một viên quan nhỏ  đă sang nước Ngô mua về dâng cho Bệ Hạ .

Sở Vương nghe thế chợt nhớ chuyện mấy năm trước.

      -   Thế viên quan ấy bây giờ ở đâu rồi ?

     -  Tuân lệnh Bệ Hạ, ông ta bị giải quan, về  làm ruộng , nay đă thành một tên dân quê vô danh tiều tốt .

Sáng hôm sau, Sở Vương  ra lệnh  khoái mă , phi ngựa như bay, ra khỏi thành  đem theo Thánh chỉ triệu hồi  .

Chẳng bao lâu  viên quan nhỏ đến chầu , được khôi phục quan chức, c̣n được thăng  cấp thành một quan lớn .

Mấy tháng sau, Sở Vương mời Châu Đại Phu vào Cung để hỏi rơ thêm về  Ngô Du, cây thuốc quí đă cứu bệnh cho nhà Vua .

Châu Đại Phu suy nghĩ một lúc rồi chậm răi nói :

     -  Thần xem trong sách cổ , có ghi một  huyền thoại rằng :

Ngày  xưa, rất xưa, có một thanh niên xa nhà lên núi học đạo với một vị Sư nổi tiếng .

Một hôm , sau khi nhập định rất lâu ,  Sư Phụ gọi chàng đến  bảo :

Ngày mồng 9 tháng 9 này , cả nhà con sẽ bị một tai họa khủng khiếp .

Thanh niên nghe nói hoảng sợ vội hỏi  Sư Phụ làm thế nào để tai qua nạn khỏi .

Sư Phụ thở dài đáp:

     -  Lần đại nạn này không phải chuyện chơi. Tai họa không những toàn gia bị hại, mà cả đến gia súc cũng không thoát  . . . Ta phải làm cách nào để tránh khỏi bây giờ …. .

Sư Phụ lại nhập thiền suy nghĩ hồi lâu bảo :

     -  Con phải đi về  ngay lập tức . Bảo người nhà mỗi người may một cái bao vải, đựng đầy Ngô Du . Xong treo bao thuốc lên ngực , quàng qua vai. Cả gia đ́nh rời nhà lên núi . Lên đến đỉnh núi th́ lấy rượu Cúc hoa ra uống .

Thanh niên tuân lệnh Sư Phụ, đi suốt  đêm về đến nhà làm theo lời Thầy dặn . Ngày mồng 8, tháng 9 , mỗi người đeo một bao dược thảo Ngô Du đă tán thành  bột  rời nhà lên núi, uống rượu Cúc , ở lại đến mồng 10 tháng 9 mới xuống núi  .

Khi về đến nhà xem lại th́ thấy tất cả gia súc đều chết lăn quay ra cả . Trừ  gia đ́nh thanh niên được b́nh an .

Đệ tử trở về Sơn động, đem mọi việc tŕnh cho Thầy biết  . Thầy chỉ nói :

   - Tất cả gia súc đă chết thay cho gia đ́nh con .

Sau khi câu chuyện này được loan truyền, từ đấy mỗi năm đến mồng 9 tháng 9 , dân quê vùng núi hay đeo bọc Ngô Du lên núi và uống rượu Cúc hoa  như một phong tục.

Rồi cũng v́ tin là Ngô Du có thể sát trùng trừ  ôn dịch, trước cửa ra vào  người ta hay treo một cành Ngô Du để trấn tà ma ôn dịch .

Sở Vương nghe chuyện xong  liền ra lệnh  khuyên khắp nước , toàn dân nên trồng dược thảo Ngô Du .  Chẳng bao lâu, nước Sở cũng như nước Ngô thành xứ sản xuất Ngô Du hảo hạng .

Mấy năm sau, vào một mùa thu, nước Sở bỗng nhiên phát bệnh ôn dịch. Dân chúng khắp nơi lây bệnh ,  đều bị đau bụng , thượng thổ hạ tả . Chứng này cũng gọi  là Xích lỵ,  hay nôm na là  dịch tả .

Sở Vương ra lệnh cho Châu  Đại Phu , họp tất cả Y sư  trong vùng, chế thuốc  trị dịch cưú dân . Châu Đại Phu dùng Ngô Du làm vị chính,  chế thuốc phát đi khắp nơi  cứu bệnh . Nhưng chẳng may, Châu Đại Phu v́ lo việc chữa  trị quá nhọc mệt, tuổi già sức yếu  nên mang bệnh rồi qua đời .

Sở Vương muốn dân chúng nhớ đến công ơn  nên lấy họ Châu của Châu Đại Phu , kèm vào Ngô Du, gọi là Ngô Châu Du . 

Người đời sau nhận thấy Ngô Du là thực vật, nên trên chữ  Châu,  viết thêm bộ thảo .  Đọc thành ra Thù , không có nghĩa ǵ,  chỉ để đi chung với Du .   Từ đấy chính thức thành tên vị dược thảo  Ngô Thù Du .

 

Dược Thảo Ngô Thù Du (Evodia Rutaecarpa)

Ngô Thù Du (Fractus Rutaeae) là quả chín phơi khô của cây Ngô Thù Du.

Ngô Thù Du  cay, đắng , tính ôn, hơi có độc , vào 4 kinh Can, Thận, Tỳ và Vị .

Tác dụng dược lư : Khứ phong, hoạt huyết . Phong thấp nhức xương. Chống nôn  mửa, giúp  tiêu hóa, bổ dạ dày .

C̣n dùng trong trường hợp ăn  không tiêu,  đau bụng, nôn mửa , đi tả, cước khí, đau đầu , thân ḿnh tê nhức , chân tay mềm yếu, cảm lạnh,  lở ngứa (sắc lấy nước rửa nơi ngứa).

Cấm kỵ : không  thuộc  chứng  hàn, thấp, không dùng được .

Cháo Ngô Thù Du :

Nấu cháo  xong,  cho Ngô Thù Du đă nghiền thành bột, cùng với gừng, hành , nấu chung ,  nêm nếm vừa miệng .

Tác dụng : bổ Tỳ, ấm dạ dày,  ngừng nôn mửa, cảm lạnh  đau bụng  buồn nôn  .

Trong 9 loại cháo trị các chứng, cháo Ngô Thù Du thuộc loại trị chứng hàn .

Rượu Ngô Thù Du

Ngô Thù Du rửa sạch, lau khô . Phần lượng một nửa b́nh, nếu  khô th́ dùng 1/3 dược thảo . Rượu chêm đầy, không cần cho đường . Để chỗ im mát, 3 tháng sau dùng được .

Hiệu lực : Rượu bổ, thêm cường tráng.  Tiêu tan mệt nhọc, đau lưng .

Linh Bảo

 

------------------------------------------------------------------------------