Huyền Thoại

Mạn Đà La

Linh Bảo

Chuyển ngữ

  

Mạn Đà La một dược thảo có chất độc, từ xưa chỉ chuyên dùng như một vị thuốc tê. Măi cho đến khi huyền thoại bắt đầu có thêm tên mới là Túy Tiên Đào, công dụng thứ hai mới được đời biết đến. Nhưng mặc dầu tên Túy Tiên Đào được gọi, phần đông người dùng vẫn không biết tên này v́ sao mà có.

Huyền thoại xảy ra đúng từ năm nào không thể tra cứu, nhưng phỏng đoán vào khoảng sau nhà Tống.   Một hôm Hoàng Đế lâm triều, các quan văn vơ đều qú trước đền tung hô vạn tuế như thường lệ.

Đặc biệt hôm ấy có các Tân khoa vừa thi đỗ Trạng Nguyên.

Theo chế độ khoa cử ngày xưa, người đỗ Tiến sĩ cao nhất, gọi là Trạng Nguyên. Sau đời Nhà Tống, đổi thành ba Tiến Sĩ cao điểm nhất đều được chấm đậu Trạng Nguyên.  

Hoàng đế trông thấy trong các vị tân khoa mặt mày thư sinh b́nh thường, có một vị mặc áo măo Trạng Nguyên khiêm nhường đứng lẫn vào hàng ngũ Cử nhân, Tiến sĩ đàng xa, trông rất khôi ngô tuấn tú nổi bật hẳn lên. Dáng dấp Trạng Nguyên cũng đặc biệt, thanh cảnh nho nhă, không giống người đàn ông thường. Nh́n Tân Trạng Nguyên như một con chim Phượng Hoàng đứng lẫn với bầy gà trống, nhà Vua vừa ngạc nhiên vừa vui mừng, cố ư ban thưởng rất nhiều cho các Tân khoa.

Sau khi tất cả mọi người ra về, Vua truyền đ̣i Trạng Nguyên đến gần hỏi thăm gia cảnh, nhất là muốn biết chàng trai anh tuấn này đă có vợ hay chưa. Trạng Nguyên nghe hỏi có vẻ ngượng ngập, sợ hăi, trả lời rất mơ hồ.

Mặc dầu Trạng Nguyên tỏ ư rằng cha mẹ đă định “đôi bạn” cho ḿnh rồi, nhưng nhà Vua h́nh như không cần t́m hiểu, cứ phán truyền ư riêng của ḿnh:  

- Tốt lắm, quan Trạng chưa có vợ, ta có Công Chúa con một đang kén chồng. Công Chúa rất nết na xinh đẹp, ta chọn Trạng Nguyên làm Pḥ Mă, Trạng nghĩ thế nào? Có ư kiến ǵ khác không?  

Câu hỏi thật là thừa, c̣n ai dám phản kháng lệnh Vua. Ai có ư kiến ǵ khác cũng đành chịu. Lời của Vua là “Thánh Chỉ”, ư của vua là mệnh lệnh. Thế là quan Trạng Tân khoa đành phải tuân lệnh Vua làm Pḥ mă.

Lễ cưới Công Chúa cố nhiên rất huy hoàng với tất cả những lễ nghi phức tạp quan trọng của một vị Công Chúa.

Nhưng riêng Trạng Nguyên dù được làm Pḥ mă, sẽ kế nghiệp Vua, được ở một chức vị cao nhất sau Vua, cũng không có vẻ vui mừng chút nào. Pḥ mă buồn, nhưng không ai để ư đến. Tất cả mọi người, từ Vua, Hoàng hậu bá quan, quí tộc cho đến dân chúng, những ai nh́n thấy Pḥ mă cũng đều công nhận là Pḥ mă đẹp vô cùng, đẹp hơn bất cứ một tuyệt sắc giai nhân nào trong nước... Tất cả đều chỉ chú ư có thế và bàn tán măi không thôi.  

Cung điện của Pḥ mă ở ngay cạnh cung Vua, và cũng rực rỡ huy hoàng không kém. Sau khi nhận lănh tất cả quà tặng, chúc tụng, Công Chúa và Pḥ mă được đưa về Cung để nhập động pḥng. Nhưng có lẽ v́ suốt ngày phải làm đủ các nghi lễ phiền phức mệt quá, nên vừa vào đến pḥng riêng là Pḥ mă lên giường ngủ say đến sáng.

Rồi không những đêm đầu, mà tất cả những đêm sau cũng không hề thay đổi.

Mỗi ngày, sáng Pḥ mă vào chầu Vua, chiều về đến pḥng riêng là để nguyên cả quần áo giày vớ lên giường ngủ say.

Mấy tuần lễ trôi qua đều như thế, Công Chúa cảm thấy tủi thân v́ tưởng Pḥ mă chê ḿnh, nhưng ngượng không tiện hỏi. Công Chúa chỉ c̣n cách khóc với Mẹ.

Vua và Hoàng hậu biết chuyện “đôi trẻ” chưa hề hành “Chu công chi lễ” cũng rất khó xử, nhưng không biết làm thế nào.

Vua nghĩ măi không có cách giải quyết bèn mời một vài vị quan thân cận vào cung để vấn kế. Các quan đến, một vị thay mặt tất cả hỏi vua:  

- Tâu Hoàng Đế có lệnh truyền ǵ?  

- Các quan có biết là Pḥ mă trong người có bệnh ǵ mà không được “mạnh khỏe” không ?  

Các quan nh́n nhau ngẩn ngơ, lắc đầu. Vua biết là ai cũng không dám nói ǵ, sợ lỡ sai lời có khi mất đầu, nên Vua làm ra vẻ hiền ḥa hỏi lại:  

- Trong các vị có ai biết làm cách ǵ làm cho Pḥ mă lúc đi ngủ chịu cởi bỏ quần áo ra không?  

Câu hỏi có vẻ rơ ràng hơn, nhưng vấn đề thật nghiêm trọng và tế nhị, nên vẫn không ai dám mở miệng phát biểu ư kiến về sự hiểu biết của ḿnh.

Vua không biết làm thế nào, bèn chỉ định một vị lớn tuổi nhất, bắt buộc phải đề nghị một biện pháp để giải quyết t́nh h́nh bế tắc.

Vị quan già có vẻ sợ hăi, ấp úng hồi lâu mới dám trả lời:  

- Tâu Hoàng Đế, thần biết một cách có thể làm cho Pḥ mă thoát y, nhưng thần không dám tâu.  

Vua nghe có cách làm cho Pḥ mă thoát y mừng quá nên hứa là ông có ư kiến ǵ cứ nói, dù thành công hay không cũng không tội vạ ǵ hết. Được hứa hẹn vô tội, vị quan già mới dám đưa ra đề nghị:  

- Xin Hoàng Đế ban một đại yến đăi Pḥ mă. Trong lúc ăn uống xin cho phép thần ngồi gần săn sóc Pḥ mă, thần sẽ có cách.  

Vua nghe vui mừng như cất được một gánh nặng, vội truyền dọn tiệc ngay tối hôm ấy để mời vợ chồng Pḥ mă. C̣n vị quan già cũng lo về nhà sửa soạn phương thuốc đặc biệt gia truyền chỉ một ḿnh ông biết, để sẵn thuốc vào ly. Đến giờ dự tiệc, khi Pḥ mă đến và có lệnh Vua truyền thưởng rượu, ông bèn rót rượu vào ly đặc biệt có thuốc cho Pḥ mă uống.

Tiệc tan, Pḥ mă ra về, đầu nặng, mắt hoa v́ rượu say và dược chất Mạn Đà La cũng phát sinh tác dụng. Pḥ mă thấy trong người nóng nảy, bực bội không chịu được, bèn cởi tung cả quần áo lên giường ngủ thiếp mê man.

Công Chúa chỉ đợi có thế, thấy Pḥ mă ngủ say rồi bèn chạy đến gần giường, vừa nh́n thấy “chồng” nàng giật ḿnh kinh hoảng. Th́ ra, Pḥ mă là một mỹ nhân tuyệt đẹp.

Đêm khuya, cung điện vắng lặng. Công Chúa nh́n người “chồng” đang nằm ngủ trên giường cũng là đàn bà như ḿnh, cảm thấy bị lừa dối nên giận dữ vô cùng. Nhưng sau một hồi suy tư, nghĩ ḿnh bị số kiếp ác nghiệt trêu đùa như thế, nhất định là sẽ bị đem làm tṛ cười cho cả triều đ́nh. Công Chúa vừa buồn giận, vừa tủi nhục chỉ biết nằm khóc, oán hận thân phận hẩm hiu lạ đời.  

Măi đến gần sáng, chất thuốc đă tan hết. Pḥ mă giật ḿnh tỉnh dậy, thấy chuyện bí mật gái giả trai của ḿnh bị phát giác, lại nh́n thấy Công Chúa có vẻ sát khí đằng đằng th́ hoảng hốt, không kịp mặc áo, vội qú xuống chân Công chúa xin tha tội.

Đàn bà giả làm đàn ông để làm Pḥ mă là chuyện chưa từng xảy ra, nếu Hoàng Đế biết được th́ tội “khi quân“ là dối Vua sẽ bị chém đầu để làm gương cho dân chúng là cầm chắc.

Công Chúa giận sôi đến nỗi không nói ra lời, măi hồi lâu mới hỏi được:  

- Cô là ai? Một người đàn bà yếu đuối tại sao lại dám to gan giả trai lừa dối Hoàng Đế. Trưa hôm nay, đầu ngươi chắc chắn là sẽ rơi xuống đất  

Pḥ mă nghe thế, hồn vía lên mây, run rẩy xin Công Chúa cho phép giăi bày tâm sự. Nh́n “Pḥ mă” đau khổ kêu xin thành thật, Công Chúa thấy tội nghiệp, bèn cho phép “chồng” được tŕnh bày lư do giả trai, thi đậu Trạng Nguyên và cưới vợ.  

Sự thực, Pḥ mă nguyên là một gái quê, cô và chồng chăm chỉ học hành đă hơn 10 năm, quyết định năm nay chồng cô sẽ đi thi. Lúc sắp lên đường th́ chồng cô bỗng bị bệnh nặng, thầy lang bảo hơn một tháng mới lành. Đôi vợ chồng trẻ ấp ủ giấc mộng về kinh đô thi với những thí sinh giỏi nhất của cả nước để trổ tài. Bây giờ cơn bệnh bất ngờ làm vỡ mộng, vợ chồng chỉ c̣n khóc và trách số phận không may. Cô vợ trẻ vốn rất thông minh và hiền đức, nghĩ rằng nếu cứ cả ngày  khóc lóc oán trời trách đất cũng không ích ǵ, mà c̣n làm chồng buồn khổ hơn, bệnh có thể nặng thêm. Trái lại, nếu cô giải quyết việc thi cử hộ chồng th́ hay biết bao! Quyết định xong, cô bèn cải trang thành đàn ông, lấy tên chồng nộp đơn xin thi Tiến sĩ, đầy ḷng tự tin.  

Trong suốt thời gian qua, cô vẫn học chung với chồng, cùng bàn luận tất cả những thắc mắc trong vấn đề học vấn nên bao nhiêu văn chương thi phú, kinh nghĩa cổ kim, cô đều thông thạo, chẳng kém ǵ chồng.

Cuộc thi kết quả, tên chồng cô xếp hạng đậu Tiến sĩ đệ nhất, được lănh áo măo Trạng Nguyên và được vào chầu Vua. Cô định tâm sau khi vào Triều tạ ơn Vua xong, sẽ đem áo măo về nhà tặng chồng. Cô sẽ làm bà vợ ông Trạng cũng đủ thỏa măn và hạnh phúc tuyệt vời rồi.

Không ngờ sau khi lănh yến, Hoàng Đế yêu tài mạo nên gả Công Chúa. Lệnh Vua không dám căi, bây giờ dù sống cũng như chết, tội cô bị chém đầu cũng đáng, chỉ thương chồng đau, mẹ già ở quê nhà không ai săn sóc. Cô nói xong gục đầu khóc nức nở rồi nói tiếp:  

- Phận làm tôi, một là không được trái lệnh Vua, hai là sợ bị phát giác gái giả trai, mạo danh chồng đi thi, nên đành cắn răng mặc số phận an bài, và cũng v́ thế nên sau khi làm Pḥ mă, đêm nào cũng tỏ vẻ như mệt như say, cứ để nguyên cả áo quần vờ ngủ mê man.

Công Chúa nghe cô Trạng Nguyên kể xong t́nh cảnh éo le, thái độ hoàn toàn đổi hẳn. Công Chúa không những hết giận, mà c̣n đâm ra kính phục, ái mộ tài năng của người đàn bà xinh đẹp và đáng thương. Công Chúa nói:  

- Bắt đầu từ đây, chúng ta là chị em. Thôi, chị đừng khóc nữa, mặc quần áo Trạng Nguyên vào, em sẽ giúp chị xin Phụ Vương tha tội.  

Hoàng Đế nghe xong câu chuyện, thấy t́nh cảnh éo le thương tâm cũng vui ḷng theo lời xin của Công Chúa tha tội cho cô gái vừa hiền thục, vừa tài cao. Vua nhận cô làm con gái nuôi. Thế là tất cả thắc mắc, khổ sở, u uất bí mật đều được giải quyết một cách êm đẹp. Mấy hôm sau, Nhà Vua hỏi vị quan đă có công giúp Vua phát giác bí mật:  

- Khanh dùng thuốc ǵ quí giá mà có tác dụng thần diệu như thế?  

Người thầy thuốc già không dám nói sự thật, v́ thuở ấy, người ta chỉ mới biết đến Mạn Đà la là một vị thuốc rất độc, không thể trong uống được, chỉ có thể ngoài  thoa mà thôi, phần nhiều để xoa bóp các chứng phong thấp, cước khí làm khớp xương đau nhức.

Thế nhưng ông quan già này có bản lănh y dược cao thâm, nên biết được Man Đà La c̣n có thể dùng như một thứ ma túy. Ông sợ nói tên Mạn Đà La Vua không hiểu được sự linh diệu của thuốc mà nghi là ông muốn đầu độc pḥ mă, th́ ông sẽ bị tội chết. Ông ngần ngại một lúc rồi trả lời:  

- Tâu Hoàng Đế, đấy là một thứ thuốc rất quí hiếm trên đời. Tên nó là Túy Tiên Đào, xưa nay rất ít người dám dùng v́ không biết dùng đúng phần lượng.

Vua tin rằng đó là một vị thuốc quư, lại có cái tên cũng sang trọng, đă được dùng làm cô Trạng Nguyên pḥ mă, con gái nuôi của Vua say chết mệt, thật là xứng người, xứng của. Vua rất vui ḷng, nên ban thưởng cho ông quan già nhiều lễ vật.  

Từ đó về sau, tên Mạn Đà La trong sách thuốc được kèm thêm một tên mới: “Túy Tiên Đào”, và  cũng từ đó người ta gọi những người đẹp say mèm là Túy Tiên Hoa. Tên nghe thật kêu và thật lăng mạn.  

Nhưng ở đồng quê , từ thuở xa xưa, người ta đă biết dùng lá cây ấy, cuốn lại hút như hút thuốc để dằn cơn hen suyễn. Và tên nó xưa nay chỉ đuợc gọi rất nôm na là Cây Cà Dược.  

DƯỢC THẢO MAN ĐÀ LA (Datura Metel L.)  

Tên khác: Mạn Đà La – Túy Tiên Đào – Dương Kim Hoa – Cà Dược – Cà Độc Dược  

Mạn Đà La khí ấm, vị cay, có nhiều độc. Cây thường mọc ở đồng hoang, góc vườn, bên vệ đường hay trước sau nhà.

Hoa, quả, cành, hái vào mùa hạ, rửa sạch, phơi khô để dành dùng làm thuốc.

Mạn Đà La có ảnh hưởng đến Phế kinh, trừ thấp khí, khu phong, có chất ma túy làm ảnh hưởng đến thần kinh, làm tê dại ngoài da, chữa ho hen, đàm suyễn, nôn mửa, giảm đau chỗ sưng nhức. Người bị bệnh suyễn đang lên cơn, dùng hoa khô, thái nhỏ cuộn như điếu thuốc mỗi ngày hút 2-3 lần. Cũng có thể dùng lá cuốn lại như thuốc, hút 1-2 gr. mỗi ngày.

Té ngă bầm dập, rắn cắn, dùng hoa tươi tán nhuyễn đắp vào chỗ bị thương hay dùng cành khô tán bột trị té ngă.

Mạn Đà La cũng được dùng nấu nước ngâm chân trị bệnh tê.

Người bị trúng độc Mạn Đà La phát chậm với triệu chứng miệng khô, da đỏ ửng, không đổ mồ hôi, nôn mửa, chóng mặt, cuồng dại.

Muốn cấp cứu, phải rửa ruột, uống nhiều nước, tiêm thuốc an thần.

Dù sao, Mạn Đà La vẫn được coi như một vị thuốc độc nên Trung Y dùng rất thận trọng và không bao giờ cho toa để tránh tai nạn có thể xảy ra.