Huyền Thoại
 2 - Hạ Kh Thảo

Linh Bảo

 chuyển ngữ

 

 

 
Dưới triều nh Minh, chế độ khoa cử đ mở rộng. Cc Quận, Chu, Phủ, Huyện, đều c trường Quan Lập mở ra để dn chng khỏi phải bỏ lng xm đi học qu xa. Nhưng d sao, văn chương chữ nghĩa vẫn l một thứ xa xỉ đối với đại chng, nn chỉ con em của những kẻ giu sang, c tiền của, thế lực, danh tiếng, hay giai cấp cao mới vo học được cc trường ny. Tốt nghiệp ra, kha sinh sẽ được cấp bằng T Ti v gia đnh no c được một ng T l đủ lm cho cả lng, cả họ vẻ vang hnh diện v cng.

 

Cậu T trong huyền thoại ny nh khng giu nhưng cậu c một b mẹ rất đảm đang. Mồ ci cha từ b, mẹ cậu một mnh vừa chăn nui, gồng gnh, lm thu lm mướn, vừa cầm bn vườn ruộng, tất cả những g đng gi c thể đổi thnh tiền bạc cơm gạo để nui đứa con duy nhất ăn học thnh ti.

 

Đỗ xong cậu T khng muốn đi xa để học cao hơn, cậu chọn cch tự học để được ở lại trong lng, được gần gủi săn sc mẹ gi. Nh chỉ cn c một mảnh vườn nhỏ trồng trọt hoa mu khng c lợi tức nhiều, nhưng cậu T viết thu, viết mướn, lm cc thủ tục giấy tờ cho cả lng nn mẹ con đủ sống vui vẻ hạnh phc bn nhau qua ngy.

 

Một hm trời vừa vo hạ, b mẹ xưa nay vốn rất mạnh khỏe bỗng nhin bị bệnh. Trong lng chỉ c một thầy lang duy nhất, l người c thể mời được, cậu T vội rước ngay thầy về nh xem bệnh cho mẹ. Sau khi chẩn bệnh thầy cho biết l mẹ cậu T bị bệnh loa lịch tức l trng nhạc một trong những chứng nan y. Thầy chỉ hứa tận lực của thầy cn th xin nhờ Trời.
      

Cậu T theo đơn thuốc của thầy lang cho, bốc thuốc v sắc theo lời chỉ dẫn. Nhưng mẹ cậu uống thuốc mấy ngy liền vẫn khng thấy bớt cht no. Tri lại bệnh cn nặng ln gấp bội. Cổ b sưng to v lm mủ, rồi cương ln, bật cả mu mủ ra lm b đau đớn nhức nhối v cng.

 

Xm giềng b con đều lắc đầu bảo:

 

- Bệnh ny c m Trời cứu!

 

- Mắc phải bệnh ny chỉ cn lo hậu sự m thi!

 

Cậu T buồn khổ v cng v cậu rất c hiếu. Mẹ đ hy sinh suốt đời để nui cậu ăn học đỗ đạt, cậu quyết tm phụng dưỡng mẹ, hy vọng tương lai dng ti học gy dựng sự nghiệp lm cho mẹ vẻ vang hnh diện v mnh. Khng ngờ mẹ bỗng nhin bị bệnh, m lại l chứng chỉ c Trời cứu.

 

Cậu T ngy đm vừa hầu hạ săn sc mẹ vừa thnh tm cầu nguyện xin Trời Phật xui khiến cho cậu gặp thầy hay để xin cứu bệnh, cầu xin mẹ sẽ sống thực lu để cho cậu c cơ hội bo hiếu bo n.

 

C lẽ lng thnh của cậu đ cảm đến cc đấng thing ling, nn vi hm sau, bỗng c người lng chạy đến mch l một vị lang trung vừa mới đến lng ny để thăm bệnh. Lang Trung vốn l một chức quan dưới đời cc vua nh Tần, Đng Hn, Đường. Nhưng khng hiểu tại sao tước hiệu ny bỗng biến thnh danh xưng cho cc vị Ngự y, Y quan. Dần dần người khng lm quan m biết lm thuốc, chữa bệnh cũng được gọi l Lang Trung, rồi bnh dn ha thnh Cụ Lang, ng Lang, thầy Lang.

 

Cc cụ Lang Trung dưới đời nh Đường thường đi vn du hi thuốc, v chữa bệnh dọc theo cuộc hnh trnh ty hứng. Một số đệ tử theo Thầy để gồng gnh mang xch những hnh l, thuốc men, lương thực. Dọc đường qua cc rừng ni, đồng ruộng, cụ giảng dạy cho đệ tử biết nhận dạng những cy thuốc. Từ những thứ dược thảo mọc đầy rừng, cho đến những cy lẻ loi khim nhường ẩn nu tận trong  kẻ đ kn đo, cụ lang đều chỉ dạy cch cắt hi chế biến, v chng đệ tử thnh knh ghi nhận những lời giảng dạy qu bu của suốt cuộc hnh trnh. Mỗi khi đến một lng mạc no, cụ Lang Trung dừng lại thăm bệnh. Chng đệ tử lại c dịp học cch chẩn bệnh, định bệnh, bệnh l v khai toa cho thuốc.

 

Cứ thế cụ Lang Trung v chng đệ tử đi lang thang hết lng ny sang lng khc thăm bệnh, hết ni ny sang ni khc hi thuốc v cuộc sống vn du hnh y tuy khng lm giu của cải nhưng tnh người th trn đầy.

 

Cậu T nghe tin cụ lang vo lng mừng qu vội vng chạy đến nh vị trưởng lo,  nơi cc cụ Lang Trung gh thăm trước nhất khi đến một địa phương mới, để rước cụ về nh thăm bệnh cho mẹ.

 

Sau khi chẩn mạch v khm bệnh xong cụ lang bảo:

 

- Cậu T đừng lo. Trong mấy khu rừng ni quanh đy c rất nhiều cy thuốc trị được bệnh ny. Ti đ ch nhận xt trước khi vo lng. Chng ta phải đi hi ngay mới được!

 

Ni xong, cụ đem cc đệ tử vo rừng hi thuốc để về trị bệnh cng sớm cng hay.

 

Chiều hm ấy cụ lang đến đem theo một gnh dược thảo l cnh cn đầy những bp hoa mầu tm. Cụ lang bảo đệ tử rửa sạch cho vo nồi đất sắc lấy nước cho bệnh nhn uống.
 
Quả như lời cụ ni, dược thảo rất linh nghiệm. Mẹ cậu T uống thuốc vi ngy sau, cổ hết sưng v tất cả đau đớn khổ sở đều tiu tan. Uống thuốc thm vi ngy nữa, những vết thương đ bật mủ cũng kh, v liền da lại như thường. Thấy b gi đ dần dần hon ton bnh phục, cũng như tất cả bệnh nhn khc trong lng. Cụ lang định đi sang lng bn cạnh nhưng mẹ con cậu  năn nỉ xin cụ ở lại vi ngy dưỡng sức v cũng để cho mẹ con cậu khoản đải để tạ ơn thầy. Trước khi từ gi cụ lang ni:

 

- Mẹ con cậu tưởng l mang ơn ti chữa lnh bệnh, thực ra chnh ti cũng đuợc một phần thưởng khng bạc vng chu bu no snh được. Ti đ thu hoạch được một số thuốc qu khng đu c, v từ nay, lc đi vn du chữa bệnh, c rất nhiều người đang đau khổ v bệnh ny, cũng sẽ được may mắn ly.

 

Cụ cn ni ring với cậu T:

 

- Cậu rất c hiếu với mẹ lm ti cảm động v cng. V vậy ti sẽ dạy cho cậu biết thuốc ny để cứu người khc.

 

Cụ lang ni xong dẫn cậu T ln ni dạy nhận dạng cy thuốc qu. Đ l một thứ cy nhỏ mọc đầy trn đồi ni, l hnh bầu dục c hoa tm.

 

- Từ nay về sau nếu c ai bị bệnh loa lịch như mẹ cậu, lấy hoa ny rửa sạch, sắc cho uống, đy l một vị thuốc rất qu đối với chứng bệnh ny.

 

Cậu T vừa vui mừng vừa ngạc nhin đp lại:

 

- Thưa cụ giống cỏ dại ny mọc trn đồng, đu cũng c m lại l thuốc qu, xin cảm ơn cụ đ cho con kiến thức cứu khổ cứu bệnh ny. Thật l một bu vật.

 

Cụ lang mỉm cười gật đầu:

 

- Đng rồi, khng phải ai cũng biết được bu vật, by giờ biết rồi, cậu phải trn qu v phải dng để gip đời.

 

Thầy tr vị lương y đi rồi, mẹ cậu T bệnh cũng đ lnh hẳn, sinh hoạt lại m ấm, mẹ con săn sc qu mến nhau như xưa. B con bạn b ai cũng đều ngạc nhin, v mừng như chnh mnh gặp may, cứ bn tn mi khng thi.

 

Ma hạ qua rất nhanh, chẳng mấy chốc đ sang Thu. Kh trời mt mẻ, sức khỏe dồi do mẹ con cậu T thấy sung sướng hơn bao giờ cả. Mỗi ngy cậu T lm việc giấy tờ sổ sch gip người đổi cng lấy thực phẩm, tối về nh cậu lo học thm đợi thi đậu cao hơn để được việc lm thanh nhn hơn. Trước giờ đi ngủ hai mẹ con bao giờ cũng chuyện tr bn bạc những cng việc xảy ra ban ngy, những dự tnh tương lai cho cậu T, đ l giờ pht thanh nhn sung sướng nhất.

 

Một hm hai mẹ con đang cng nhau tr chuyện một cch vui vẻ, vừa sắp đi ngủ bỗng nghe c tiếng g cửa cấp tốc như ai đang c chuyện nguy hiểm xảy ra, cậu T vội đứng dậy ra mở cửa. Một thanh nin cng lứa tuổi với cậu T thấy cửa vừa h mở l xng vo gần ng xuống đất. Cậu T đỡ anh ta dậy rt nước mời uống, mời ngồi nghỉ mệt. Chng thanh nin tự giới thiệu mnh l người lng bn kia ni, anh ta vừa đi vừa chạy từ sng nhưng v đường ni xa xi, lại kh đi nn mi by giờ mới đến được.

 

Cậu T hỏi:

 

-Anh ở xa đến tm ti chắc c việc g cần lắm. Xin cho biết, đừng ngại g cả.

 

Thanh nin đ bớt mệt đp lại một hơi:

 

-Mẹ ti bị bệnh loa lịch, bệnh mới pht nhưng c vẻ nặng lắm. Ti nghe ni cụ thn sinh ra ng cũng bị bệnh ấy, v đ được chữa khỏi. Người ta cũng đồn rằng cụ Lang Trung đ truyền lại mn thuốc ấy cho ng, xin ng lm phc cứu mẹ ti.

 

Cậu T nghe xong chợt nhớ đến hm cụ lang dắt cậu ln ni dạy cho cậu tm cy thuốc v cch dng. Cy thuốc ấy mọc đầy rừng ni đi vi bước l c. Cậu T vui vẻ trả lời:

 

-Được rồi, ch đừng lo. Mai chng ta ln ni hi thuốc. By giờ chắc ch vừa đi vừa mệt. Hy ăn uống nghỉ ngơi lấy sức. Mai hi được thuốc lại cn phải mang về nhanh cho b cụ dng.

 

Cậu T v mẹ mời chng thanh nin ăn cơm, lại cn nhường giường của mnh cho chng ta ngủ.

 

Sng cả nh dậy thực sớm, từ khi mặt trời chưa mọc để sửa soạn đi hi thuốc.

 

Cậu T kể lại tnh hnh, bệnh trạng của mẹ lc đau như thế no v chữa bệnh bằng cy thuốc qu bao lu th lnh. Hai người mang theo dụng cụ cần thiết v bao tải chuẩn bị đựng thuốc, hớn hở ln ni. Một người hy vọng cứu mẹ, một người sung sướng v thấy mnh gip được việc cho người khc.

 

Thanh nin tối hm qua trng khổ sở tiều tụy qu chừng, nhưng nay thấy cậu T đầy tự tin nn cũng bớt lo lắng. Cậu T vừa đi vừa nhớ đến cảnh vật trn ni mấy thng trước, lc cụ Lang đưa cậu đi hi thuốc. Cậu an ủi thanh nin:

 

-Ch đừng lo. Lc mẹ ti bị bệnh ấy, ti cn đau khổ hơn cậu by giờ, v cả lng khng ai biết cch chữa. By giờ chng ta đ học được cch trị bệnh, v cy thuốc qu ny lại mọc đầy rừng, yn tr đi, bệnh của b cụ thế no cũng sẽ khỏi. Vừa đi vừa ni chuyện nn chẳng mấy chốc hai người đ ln đến đỉnh ni.

 

Một điều qui lạ l cảnh vật, trn ni hm nay hon ton khc hẳn. Hai thng trước cy thuốc qu đầy hoa, tm cả một vng trời, thế m nay chỉ một cy nhỏ một cnh hoa cũng khng thể no tm thấy. Chng thanh nin t hấy cảnh vật trn ni hon ton tri hẳn với sự m tả của Cậu T nn cũng đm ra nghi ngờ cho l cậu T dối mnh để đem mnh ra lm tr cười. Cn cậu T hết ngạc nhin đến sợ hi, chạy đng chạy ty tm kiếm, lục lọi tất cả cc khe ni một cch tuyệt vọng. Cy thuốc qu biến mất khng để lại một dấu vết g.
 
Thuở ấy, dưới danh phận T Ti phải l một người học sch thnh hiền, l một văn nhn, l người qun tử biết trọng chữ Tn. Con nh c học sống theo chm ngn Qun tử v nhị ngn, người qun tử khng ni hai lời, người qun tử khng bao giờ lỗi hẹn, khng ni sai sự thực. Nh nho phạm lỗi ny l một đại sĩ nhục. Thế m by giờ cậu T phạm hết cc lỗi.

 

- Cậu hứa chữa lnh bệnh, cậu ni cy thuốc mọc đầy ni, sự thực khng c g hết. Nhục nh ny nước mấy sng cũng khng rửa sạch. Cậu T mặt my, ti xanh, ti xm rồi đỏ ửng, mồ hi tot ra như tắm. Vừa buồn rầu vừa hổ thẹn, cậu T ni:

 

- C lẽ ti nhớ sai chăng! C thể khng phải l quả ni ny . . .

 

Thế l hai người đi lang thang khắp cả mấy ngọn ni ln cận người c thể leo được, Nhưng đu cũng giống nhau, cy thuốc c hoa tm khng hề thấy tng tch bng dng đu cả.

 

Nhn thanh nin tuyệt vọng, mệt mỏi thất thểu ra về. Cậu T thấy đau đớn buồn phiền, cn hơn lc mẹ cậu bị bệnh. V lc ấy cậu chỉ thấy buồn khổ chứ khng bị ci nhục nh qun tử nhị ngn!

 

Cậu T về nh rầu rỉ ăn nuốt khng xuống, đm nằm cũng khng ngủ được, cứ mơ mng tưởng tượng đến cảnh hoa tm nở đầy đồng lẫn với cảnh mun vật đều vng a tn tạ lạnh lng.

 

Sng hm sau trong lc đang mơ mng v qu mệt mỏi. Cậu T nghe mẹ gọi đnh thức cậu dậy ra đn cụ Lang Trung vị lương y đ chữa lnh bệnh cho b đ trở lại.

 

Cậu T nghe gọi, mừng qu, vội  nhảy chong dậy, mặc o chạy ra đn cụ lang Trung. Cậu qun cả cho hỏi khch so, vừa thấy mặt cụ l kể lể lin hồi những sự việc vừa xảy ra với cảnh tượng đồng kh cỏ chy, cy thuốc biến mất cho cụ Lang nghe.

 

Cụ lang nghe xong tươi cười bảo:

 

- Ấy chnh v thế m ti lại phải mất cng tro đo lội suối trở lại đy. V c một điều quan trọng nhất m lc ln ni hi thuốc ti qun ni cho cậu biết.

 

Cậu T vẫn cn ngạc nhin tưởng mnh nằm mơ. Cậu đang khổ sở v cy thuốc th cụ Lang Trung như c thần linh mch bảo hiện về giải đp thắc mắc về vị thuốc c hoa tm khng tn cho cậu.

 

Cụ Lang ni tiếp:

 

- Bất cứ cy thuốc g cũng c ma thu hoạch. Ti qun ni cho cậu biết l dược thảo ny phải hi vo ma hạ, lc hoa đang nở rộ. Thu đến hoa tn cnh kh rồi tn lụi khng cn g nữa. Ma ny cậu ln ni cố nhin l khng thể tm thấy bng dng n.

 

Cậu T nghe xong, ngẩm nghĩ một lc trả lời:

 

- Thưa cụ, cy thuốc ny chưa c tn m n tn tạ vo cuối ma hạ, vậy ta cho n tn l Hạ Kh Thảo được khng?

 

Cụ lang nghe ni đặt tn cho cy thuốc gật g c vẻ đồng :

 

- Được bậc khoa cử T Ti đặt tn cho th cn g bằng. Từ nay Hạ Kh Thảo khng cn bị gọi l cy thuốc c hoa tm nữa. Trong rừng hng trăm cy cỏ mang hoa tm. Ta mừng cho Hạ Kh Thảo được tn đng y như tnh cch của mnh.

 

Cả hai cng vui cuời v đ giải thch được thắc mắc. Cụ Lang Trung cho cậu T một bao thuốc Hạ Kh Thảo để cậu lập tức mang sang lng bn chữa bệnh cho b cụ mẹ chng thanh nin hiếu hạnh. B cụ gi may mắn nhận được thuốc kịp nn khỏi bệnh.

 

V từ đ, cả mấy lng quanh vng ni sản xuất Hạ Kh Thảo, thm một cng việc mới. Cứ vo cuối ma hạ họ bắt đầu thu hoạch Hạ Kh Thảo, rửa sạch phơi kh để dnh lc cần,v chở đi bn cho cc tiệm thuốc xa khc.
 
DƯỢC THẢO HẠ KH THẢO (Prunella Vulgario L)
             
Hạ KhThảo thng 8 bắt đầu tn.
Vo hạ khi quả đ chn, hi phơi kh. Tất cả cc bộ phận cnh hoa v quả đều dng được. Vị đắng, cay, tnh hn, khng độc, vo hai kinh Can v Đảm. C tc dụng thanh can  hỏa, tn uất kết, tiu ứ, lm sng mắt.

 

Thuốc trị loa lịch (trng nhạc), lỡ lot, mụn nhọt c mủ, giải trừ nhiệt độc ở tử cung.

 

- Hiện nay ngoi dng để trị bịnh hong đảm cấp tnh, sưng gan, Hạ Kh Thảo cn c tnh chất st trng nn được dng để rửa vết thương ngoi da. Bị đnh bị thương dng Hạ Kh Thảo tươi tn nhỏ đắp vo vết thương.


Trong dn gian, người ta cũng cho biết, Hạ Kh Thảo dng nấu nước uống thay tr  cn c tc dụng hạ huyết p, hay lm bớt cc triệu chứng kh chịu của cao huyết p.