D Ơi L D

Tc giả: Linh Bảo
Dịch giả:
Thể lọai: Bi viết
Số lần xem: 2426

1.

D l một con vật kh nổi tiếng trong văn ha Việt Nam khng những trong ngn ngữ thng dụng hng ngy m d cũng cn len lỏi vo văn chương để được tồn tại với văn học sử. D rất bnh dn v được chứng nhận sự hiện diện của khắp mọi giới tuy khng lấy g lm vinh hạnh lắm. Những tiếng d cụ, d gi, ru d, d xồm khng đem lại vẻ vang cho người được phong tặng. Nhưng thực ra con d c tội tnh g đu! N chỉ lm theo thin tnh v theo sứ mệnh của Trời ph cho. Sứ mệnh l truyền giống v thin tnh l mạnh được yếu thua. Con d mạnh nhất sẽ l d đầu đn, được quyền hưởng thụ tất cả Tam cung lục viện, được quyền truyền lại ni giống khỏe mạnh. Cụ d no gi yếu lẩm cẩm, anh d trẻ no chưa đủ tinh kh th chịu kh đi chơi chỗ khc. Ngoi ra d cũng được đi vo thnh ngữ khng km g những con vật được cưng chiều khc. Một vi v dụ thng dụng nhất l:
Mười d chn người chăn: Hnh dung lnh tụ hay quan đng hơn l dn. Như ruột d: Ci g kh khăn chật hẹp, cong queo.
Nui d được cắt lng: Chịu kh lm việc th được thu lợi ( lng d dng lm bt rất tốt ).
Đui d ngắn khng đủ che . . . đằng sau: Việc lm qu sức mnh.
D khoc o cọp: Mượn oai kẻ khc để dọa nạt, đnh lừa người.
Nm ch bằng bnh bao nhn thịt d: Ci g đưa ra khng bao giờ lấy lại được.
Nộp d cho si: Đưa vo ci chết hay tm đến sự nguy hiểm.
Si nui d: Khng phải c mục đch tốt.
Mất d được b: Rủi m may.
Trong văn chương, d được nữ sĩ Hồ Xun Hương lm cho bất hủ với cu: D cỏn buồn sừng hc giậu thưa. Thực ra d rất ngy thơ hiền lnh v đem lại nhiều lợi ch v cng. Ở những xứ lạnh miền ni xa xi, nếu khng c thịt d, sữa d, o da d, người ta khng thể qua ma đng dễ dng. Một số lng mạc nhỏ vng ni tuyết cao, d cn được dng m ngủ để truyền sức nng cho người trong những đm đng gi rt đệm rơm khng đủ ấm.
Chuyện B L Hề với năm tấm da d l một cu chuyện khng thể bỏ st khi nhắc đến ci gi trị bất ngờ của năm tấm da d: B L Hề người nước Ngu, lm chức Đại Phu. Ngu bị Tấn diệt, Hề bị bắt . V khng chịu lm n lệ, Hề đi trốn, lại bị nước Sở bắt. Hề phải lm việc chăn b. Tần Mục Cng biết Hề l người c ti muốn đem vng bạc chu bu chuộc ng để mời gip việc nước. C người can rằng: Đừng nn đem trọng lễ để chuộc. Lm như vậy th vua nước Sở sẽ biết B L Hề l người giỏi, tội g m thả ra. Vua Sở sẽ dng ti của B L Hề lm cho nước mạnh dn giầu. Chi bằng ta đem một t lễ vật rất nhỏ gọi l cho c vậy thi. Như vậy vua Sở sẽ nghĩ l ng ta khng c gi trị g mấy m thả cho về.
Tần Mục Cng nghe lời đem năm tấm da d xin chuộc. Vua Sở thấy lễ vật đạm bạc, cho rằng giữ anh chng ấy, cũng chẳng lm được tch sự g, nn nhận lễ vật thả người. Tần Mục Cng chuộc được B L Hề đem về, phong ngay lm Tướng Quốc v ng Tướng Quốc ny đ lm cho nước Tn thnh giầu mạnh một thời v được mệnh danh l Ngũ Cổ Đại Phu, nghĩa l ng Tướng Quốc năm bộ da d.
D l giống vật cho con b. Ba loại d chnh l Sơn Dương, Min Dương v Linh Dương, trong dn gian khi ni đến d, phần nhiều để chỉ Sơn Dương.Thời kỳ giao vĩ từ ma thu cho đến lập xun thng tư, d đẻ từ một đến bốn con. D con độ hai thng bắt đầu rời mẹ v chỉ một năm sau l trưởng thnh. Thịt d ăn bổ, sữa d tốt hơn sữa b. Lng d dng để lm bt lng. Da d chế găng tay, v,v nhiều vật dụng khc. Giống Sơn Dương nguyn thủy hoang dại nhưng về sau thnh d nh, d nui nn chủng loại biến ha rất nhiều. Ty địa phương thủy thổ m biến dạng, nhưng nước no cũng c giống d đặc biệt ring của địa phương mnh.
Giống Min Dương sau khi thnh gia sc đều rất hiền lnh. Con no mạnh nhất lm đầu đn. Thịt ăn được, lng dng lm o cừu rất dầy v ấm. Giống ny cũng biến chủng, mỗi nước đều hơi khc nhưng khng ngoi thn thể lớn nhỏ, lng di, ngắn, thẳng, xoắn, sừng lớn, nhỏ, cong hay thẳng. Ring về giống Linh Dương c sừng đen, nhọn, cong ra đằng sau, rất cứng đẹp, được coi l một vị thuốc qu để chữa lui cơn sốt. D con lc b hay quỳ gối dưới bụng mẹ để b, người xưa cho l một giống động vật biết tri n, biết cảm tạ mẫu n, v thế lc lm lễ cng tế thin địa quỷ thần người ta hay tế d l để tỏ lng bo đp n huệ của Trời Đất tạo ha.
Ở vng Ty Vực, dn sống chuyn về chăn nui d, họ lấy l ngải đốt xương d chy đen để xem những đường cong hay thẳng hiện ra trn xương m đon kiết hung gọi l bi xương d. Chuyện ng T Vũ chăn d l một đề ti đặc sắc cho cc tuồng ht, cũng như T Vũ Mục Dương l một bi ca bất hủ.
T Vũ lm quan dưới triều vua Hn Vũ Đế, đi sứ Hung n. V khng chịu khuất phục, bị đy đến Bắc Hải chăn d. T Vũ cương quyết khng đầu hng nn bị chăn d mười bảy năm, với điều kiện bao giờ bầy d đực đẻ ra d con sẽ được thả về nước.Mi đến đời vua Thiệu Đế kết thng gia với Hung n, T Vũ mới được thả, kh tiết của ng lm ai cũng knh phục. V bi ca T Vũ Mục Dương được đặt ra cũng l để tỏ lng ngưỡng mộ ng.
D thuộc hỏa tnh cương, v thế lc ma đng gi rt, người miền ni thch ăn thịt d để chống kh lạnh. Thịt d qi hiếm, gi đắt nn c kẻ gian tham đnh lừa bn thịt ch giả lm thịt d để được gi cao. V thế mới c cu Treo đầu d, bn thịt ch. D rất sợ nước, sợ mưa v sợ ẩm ướt. Nếu chuồng d khng cao ro sạch sẽ th d hay bị chứng bịnh phong thấp v chết ngất. Theo Trung y người ốm hoảng hốt thất thần, si bọt mp, la ht như d ku gọi l chứng Dương vựng hay bị trng Dương Điều Phong.

Xưa nay, d vẫn được coi l con vật tốt. Chữ Tường trong Kiết Tường l may mắn tốt đẹp cũng do chữ Dương biến dạng. Trong tn gio, đạo Cơ Đốc hnh dung loi người rất dễ bị lạc đường, cũng giống như cừu, d v phải được cảm ha bằng tn gio, để cho con chin lạc nẻo biết lối trở về, nn đạo Gia T tự xưng mnh l kẻ chăn chin.
Trong Trung dược c vị thuốc Dương Ai sinh ra trong dạ dầy của d, hnh trn lớn nhỏ khng nhất định. Truyền thuyết ni rằng vật ấy do d ăn bch thảo m kết thnh nn cũng được gọi l Bch Thảo Đơn. Về thực vật c một giống hoa rất đẹp tn l Dương Đề Gip. Hoa ny cng loi với hoa Phụng Hong Mộc, cả hai đều c năm cnh. Mặc dầu hoa mu hồng rất xinh đẹp nhưng chỉ v mang tn Dương Đề Gip nghe khng được cao qu lắm, v mầu phấn hồng cũng thanh đạm nn t được người lưu .
Thi nhn v rằng: Người thiếu phụ trang điểm lộng lẫy đẹp như hoa Phụng Hong Mộc, cn c thn nữ đẹp thanh nh thy mị như Dương Đề Gip. Hoa c tn mng chn d ny từ lễ Thnh Đản đ bắt đầu nở. Đến gần Tết hoa lại cng nở rộ, nn cũng được gọi l Nghnh Xun Hoa, v hoa tiếp tục nở mi đến hết Thanh Minh thng 5 mới tn. V trời cng lạnh hoa cng nở nhiều nn cũng được gọi l Ấn Độ Anh Hoa v Nhật Bản Đo Hoa.
Theo sch tướng, người tuổi D rất nho nh hiền lnh. C việc g cũng lm chu đo nếu cần. C ch cầu tiến, giao thiệp dễ di. Tnh nhẫn nại, lắm khi kin cường v khng lộ, nn nếu chỉ nhn bề ngoi th rất dễ lầm. Trong hn nhn, tuổi D kỵ tuổi T(chuột) Ngưu (tru), Tuất (ch), m thch hợp với tuổi Mo( mo), M (ngựa), Hợi (heo). Theo mệnh tướng học th trong ngũ quan, Dương Nhn l mắt d, nghĩa l trng hơi đen c lẫn t vng nhạt, thần khng r. Những người c mắt d ny d nhận gia ti để lại cũng khng hưởng thụ được. Tuổi gi ngho khổ, nn cần phải tu tm dưỡng tnh. Người c Dương Khẩu l mồm d, c hai vnh mi mỏng dnh, khe mi trễ xuống. Lc uống nước tp như ch l tướng bần tiện v hung c. Hồ Dương Tỵ l mũi d lớn. Lan Đi Đnh y cũng lớn. Sơn căn khng lộ th sống lu, giu c của cải rất nhiều. Sch Chu Cng giải mộng ni rằng, mộng thấy d đi như heo l c người đến thăm. Mộng thấy cỡi d trn đường, l pht ti. Mộng thấy d lợn cắn nhau l khẩu thiệt, mộng thấy giết d l hung, mộng d mẹ đẻ d con l đại kiết.
Chuyện xưa kể lại rằng ng Bi Cng khi cn lm chức nhỏ, nằm mộng thấy đuổi theo một con d bẻ sừng v đui d đứt rời khỏi mnh d. Tỉnh dậy nhờ người đon chiết tự giải rằng: Chữ Dương l d bỏ hai sừng v đui đi, cn lại l chữ Vương, nghĩa l vua. Về sau Bi Cng khởi binh đnh Tần, diệtSở, ln lm vua tức l vua Hn Cao Tổ.
Theo Trung y, thịt d c tc dụng n dương trợ hỏa, c thể bổ trung, ch kh, n vận ph dương. Ở nhữngvng ni cao lạnh, phải dng thịt d l mn ăn chnh trong ma đng mới đủ ấm người. Thnh phần của thịt d c đản bạch, chất bo, gip, điển, ln, thiết v sinh tố Bi, B2 .. Nhiệt lượng của thịt d cao hơn thịt b. Chất sắt cao hơn thịt lợn su lần nn cng hiệu bổ huyết kh mạnh.

MN THỊT D BỔ DƯƠNG KH:

Trung v lo nin dương kh yếu km, suy nhược, nn thường ăn thịt d, nấu theo những cch như sau:
1.Dng củ cải trắng chưng cch thủy cng với thịt d để khử bớt mi tanh. Nấu hai thứ đều chn xong, bỏ củ cải, cho thịt thăn heo v hột Kỷ tử chưng cch thủy độ nửa tiếng đồng hồ.
2. Cch thứ hai: Thịt d thi mỏng, nhng ti. Lc ăn uống rượu ngm to đỏ. C thể ăn kềm với cc thứ rau ta t, rau thơm, rau mi .
3. Cch thứ ba: Thịt d, Kỷ tử, Hoi sơn, chưng cch thủy để lm mn ăn bổ ma đng.
4. Cch thứ tư: Dịch hon của d, tần chung với thịt d, mỗi ngy ăn một lần để bổ tc tinh lực cho lo nin, trung nin.

THỊT D VỚI PHỤ NỮ

Phụ nữ kh huyết khng đủ, ăn thịt d, gan d c cng dụng bổ trung ch kh. Cc b sinh đẻ xong hư nhược, mồ hi chảy khng ngừng, dng thịt d, Đương qui, Hong thị, Sinh cương, nấu chung ăn sẽ mạnh. Nếu sữa t nấu thịt d với Mộc thng như canh, ăn sẽ c nhiều sữa.
Tiết d pha rượu giải độc, bổ huyết, trị chng mặt, nhức đầu.
Gan d lm sng mắt. Gan d c nhiều sinh tố A. Những người bị chứng dại manh, đm tối nhn khng r, ăn gan d để bổ huyết, lm sng mắt, cũng l một mn thuốc qu. Người gi mắt yếu km, đm tối mắt mơ hồ nhn khng r nn ăn thường lun. Người trẻ dng cũng gip cho lc về gi khỏi yếu mắt .
Dịch hon d trợ dương. Người thần kinh suy nhược, bất lực, thiếu tinh kh nn khng con, ăn dịch hon của d sẽ tăng thm kh lực. Người đau dạ dy ăn bao tử d dạ dy sẽ lnh mạnh. Theo Trung y, sữa d cũng l một thức uống quan trọng, dễ tiu ha hơn sữa b, sữa d cũng được dng lm rượu. Rượu sữa d l một thứ rượu được chế từ thuở dn du mục cn lang thang khắp nơi. Thịt d l thức ăn thuộc n dương, c nghĩa chỉ tnh chất ấm nng, nếu người gi yếu bị chứng hư lạnh, sau khi ăn thịt d, ton thn sẽ thấy ấm p.
Sch Trung y cổ xưa ghi rằng Thịt d bổ nguyn dương, trị hư nhược, c thể lm thuốc bổ, để thn thể mạnh thm. Sch cũng ghi rằng: Thịt d c thể gip đầu no minh mẫn, tiu trừ mệt nhọc v hn lnh, cường trng vị trường, ch kh, lm tm thần bnh tĩnh. Trong cc sch nấu thịt d để lm mn ăn bổ do sch cổ ghi chp lại th mn thịt d tần thng dụng nhất. Tần l chưng cch thủy. Cch lm:
Cho vo bt thịt d xắc lt, cng chung với Đương quy, Long nhn nhục (long nhn kh) vi lt gừng, đổ rượu trắng xăm xắp. Đậy nắp, chưng cch thủy độ một tiếng đồng hồ.
Sừng d dng lm thuốc trị nhức đầu, đau đầu v trẻ con bị dương phong. Về ma hạ những lc nng nực, người ta hay cảm thấy bực bội, gắt gỏng, trẻ em cũng đm ra sinh chứng quấy. Nếu cảm thấy đầu nặng kh chịu c thể do can hỏa thịnh sinh ra uất kết. Trường hợp ny mn ăn Linh dương ty nấu với thịt nạc chung với thuốc Cu Tất l mn thch hợp giải nhiệt. Cu tất c thể thanh can hỏa, bnh can. Linh dương ty l sừng d cạo mỏng, sch Trung y ghi sừng linh dương c tc dụng bnh can, thu cn, định phong rất cng hiệu. Cc bi thuốc Trung y hay dng Linh dương gic ty để thanh can hỏa, tn phế nhiệt, minh nhn mục. V mặc dầu sừng d tnh hn, nhưng mỗi thng chỉ dng một hai lần, mỗi lần độ một liều th khng sợ qu độ.
Cch nấu Dương linh gic rất giản dị. Mua một tiền Dương linh gic ty (1 tiền = 3.60 gr ) bỏ vo bao vải, 4 tiền Cu Tất. 30 gr. thịt nạc, vi tri to đỏ. Nấu lửa nhỏ độ một giờ rưỡi, uống một bt nước canh ny th sẽ hết nng nảy gắt gỏng. Sừng d vụn nấu xong c thể rửa sạch để kh, dng lại, mỗi bao dng ba lần mới hết chất thuốc.

BỆNH DƯƠNG ĐIỀU PHONG
Bệnh phong ny c hai loại, một l chứng bệnh pht ra từ bn trong gọi l nội nhn chứng, hai l bệnh pht ra do bn ngoi l ngoại nhn chứng (nhn đy l nguyn nhn). Khi bệnh pht ra do nội nhn, ton thn người bệnh run rẩy c khi bất tỉnh, phần nhiều l do bệnh di truyền. Ngoại nhn l bị bệnh ở đầu no, sưng, vim no, những bệnh do huyết quản m ra. Cũng v bệnh pht do nội nhn bị từ thuở b, t vị bị nội thương gặp ngoại cảm dễ ngất xỉu miệng si bọt, cất tiếng ku rn như d ku, rồi bất tỉnh,.. n ếu trị theo cch trng phong thường, tuy cứu tỉnh nhưng khng thể trừ căn.
Trung y c nhiều thang thuốc uống để chữa trị nhưng đề chỉ để tẩm bổ tạm thời, điều cần nhất l phải biết cch dự phng đừng để pht ra. Người bị bệnh phong ny thường khng muốn ai biết. Lc no cũng lo u sợ hi v cng lo sợ, bệnh cng hay pht. Cch tốt nhất để lm bệnh giảm bớt l giữ cho tinh thần yn tĩnh, nhẹ nhng, khng lo sợ. Ton thn huyết dịch phải lưu thng thoải mi. Những bộ phận như đầu, cổ, vai, ngực, hai bn lưng, bụng, bắp đi, bắp chn đều cần được dng phương php p chỉ đả thng huyệt đạo. Khi kinh mạch huyệt đạo đều khai thng, huyết dịch tuần hon, bệnh nhn tm thần trấn tĩnh, lm cho bệnh khng pht ra, rồi từ đ c thể bớt dần cho đến hết. Về thức ăn nn bớt ăn thịt mỡ, đường, khng ht thuốc, uống rượu, trnh gia vị chua cay qu. Nn ăn nhiều rau cải tươi, rau biển, hay c nhỏ ăn cả xương.

NẤU THỊ D THEO CCH U MỸ V VIỆT NAM

Nếu muốn nấu thịt d theo kiểu u Mỹ hay Việt Nam, c thể dng thịt d thay vo cc thứ thịt khc, trong tất cả cc mn ăn nướng, bỏ l, hay nấu, rn, xo . . .Nếu rn, nướng, bỏ l hay nấu cả đi thịt d th khng nn ướp muối lc thịt cn sống. V muối sẽ rt huyết dịch ra ngoi lm kh xảm chất thịt, chỉ nn cho muối sau khi thịt đ chn, đ được phong kn chất nước ở lại bn trong tảng thịt. Thịt sống kỵ muối, p dụng với cc thứ thịt khc như thịt b, heo, g. Chất nước được giữ lại bn trong th khi thịt chn mới mềm, ngon, ngọt v khng kh b.

CC THỨ GLAZE CHO THỊT D:

Glaze l một thứ sauce, khng những chỉ lm tăng gia mi vị ngon hơn m cn lm lng, lm đẹp mn ăn. Thường thường glaze được phết ln thịt trước khi bỏ l, xong thỉnh thoảng lại phết ln trong lc đang bỏ l, đốt lửa trn (broiling hay nướng.
- Apricot glaze: Nửa cốc mứt apricot ha nhuyễn với hai tha lớn rượu vang trắng. Phết ln thịt d trong lc nướng hay đốt.-
Peach glaze: Dng một lon đo hộp hm nng cng với nước đo, cho một phần tư tha mỗi thứ: All spices cinnamon, mace v nước đo. Để ring đo, dng nước sauce phết ln thịt, lc dọn by thịt chung với đo.- Orange glaze:
Nấu một phần tư cốc mamalade cam, trộn vo 2 tha m tạt v một tha rượu Bourbon Phết nước sauce ny vo thịt lc đốt hay nướng.
Cch ướp thịt:
Marinades (ướp): Dng sauce marindes để ướp thịt. Cho thịt vo dĩa su, đổ marinade xăm xắp, ướp vi tiếng đồng hồ hay cch đm để trong tủ lạnh, thỉnh thoảng trở thịt cho thấm đều. Lc đem ra nấu hay nường, dng nước sauce ny phết ln thịt, hay cho vo nấu chung với thịt. Lc ướp thịt nn dng đồ snh v ve chai. Khng nn dng đồ nhựa hay đồ kim kh, nhất l ướp những thứ c rượu, giấm, chanh v.v. . .
Uớp cho cc loại thịt:
Trộn chung nửa cốc rượu vang trắng, một phần tư cốc giấc, một phần tư cốc dầu ăn. Một l bay leaf , hạt tiu, một củ hnh nhỏ xắc lt, một tha canh đường, một tha nhỏ muối.
Ướp chanh:
Trộn một tha m tạt kh, một tha nước chanh tươi, một phần tư tha nhỏ Paprica, một mi tỏi băm vụn, một phn ba cốc dầu ăn. Sauce ny dng nướng thịt d, b, lợn hay ga cắt vung vắn bằng đốt tay, xin nướng trn lửa than.
Tất cả những mẩu chuyện trn đy chỉ l mạn đm năm D cho vui. Nhất l ci vụ thịt d bổ ny bổ nọ v..v.. .Nghin cứu tham khảo l một việc th vị. Nhắm mắt tin theo khng suy nghĩ sẽ c thể xảy ra nhiều chuyện khng th vị t no. Hy vọng bạn đọc đừng tin liều, ăn ton thịt d, hậu quả thế no xin đừng trch ai cả. Nhất l người sưu tầm ti liệu hon ton khng chịu trch nhiệm.