Hũ Mắm Nêm Đi Hương Cảng



Tôi tên là Nêm - phải, một lọ nắm nêm - đúng cái tên những người quê hương xứ sở đă gọi tôi như thế.

Chỉ những người Việt Nam thuần túy mới biết thưởng thức cái hương vị đậm đà thơm tho của tôi, cũng như chỉ có những bàn tay của cô gái Việt mới biết làm thành tôi - mắm nêm - một cách khéo léo, “thơm tho”.

Tôi nhớ quê hương của tôi quá ! Tôi nhớ khi tôi c̣n là con cá nhỏ vô tư theo đàn bơi lội ngoài biển cả, rồi nhảy nhót tung tăng trong chiếc lưới vô t́nh của ngư phủ. Tôi nhớ bàn tay dịu dàng của người thiếu nữ khi chọn lọc chúng tôi, óc suy tính bao nhiêu cá th́ phải bao nhiêu muối cho vừa vị ngon. Tôi nhớ lúc tôi đă thành nắm, một mùi thơm tho bay tỏa khắp cả gian nhà bếp, làm cho những người bạn của chủ tôi phải trầm trồ khen ngợi.

- Trời ơi ! Mùi mắm thơm quá, làm tôi lại tưởng tượng đến chanh ớt, và đĩa rau luộc xanh tươi ! Thèm quá đi mất ! Tôi chưa từng thấy ai làm mắm thơm đến như thế này ! Chị thực là khéo tay !

Lời tán tỉnh khéo léo làm chủ tôi xiêu ḷng. Người phân ra một nửa cho cô Tuyết.

Cô chủ mới đem tôi về nhà, và tôi được giữ ǵn quư hóa như một báu vật. Chỉ những bữa cơm có nhiều người bạn đồng hương, họ mới làm những món ăn đặc biệt của xứ tôi, họ trầm trồ khen ngợi. C̣n tôi, ngây thơ, kiêu hănh như một cô gái đẹp, không biết rằng ḿnh đă hy sinh một cách ngu ngốc cho những cái lưỡi giỏi tán tỉnh và bạc bẽo của người đời.

Chủ tôi có một cô em gái ở Hương Cảng. Một hôm, có người bà con sắp đi sang đấy đến chơi, hỏi có gói ǵ tặng cô em ở chốn xa xôi ấy không. Chủ tôi nghĩ thầm:

- Hừ, cái con bé ấy ở Hương Cảng, một nơi văn minh phồn hoa đô hội, th́ c̣n thiếu thứ ǵ nữa kia chứ ! Từ gấm Tàu cho đến Nylon Mỹ, từ phấn son cho đến ngọc ngà, toàn những thứ người ta đi đến Hương Cảng đều có mang về làm chợ đen chợ đỏ cả. Tặng ǵ bây giờ ?

Tặng ǵ để tỏ ḷng thương nhớ của một người chị đối với em nơi hải ngoại ? Món quà không được đắt tiền, lại nặng mùi quê hương. Một chiếc nón “Bài Thơ” nhé ? Lồng cồng quá, người mang giùm sẽ phiền ḷng. Một chiếc vơng để treo dưới bóng cây mát mẻ buổi chiều mùa hạ chăng ? - Nghe nói ở Hương Cảng chỉ những nhà triệu phú mới có vườn, c̣n giới công tư chức, mỗi gia đ́nh sống chui rúc trong một gian pḥng bé tí hon mà người ta vẫn gọi là “lồng chim bồ câu”. Một chiếc áo dài Việt Nam nhé ? - Trời ! Ai biết kích thước cô em bây giờ ra sao ! Mấy năm xa cách, biết cuộc sống rộn ràng đă làm cho cô em mănh mai như một chiếc lá lúa, hay v́ hít thở không khí tự do, có khi đă thành ra một bao gạo biết đi ?

Suy nghĩ măi, một lúc sau, lọ mắm nêm hiện ra trong trí cô như một cứu tinh !

Thế là tôi được niêm phong lại cẩn thận. Sáng hôm sau, tôi lên máy bay và bắt đầu một cuộc du lịch bất hủ.

Qua cửa sổ, tôi bâng khuâng nh́n quê hương tôi xa dần, mờ dần, và lần lần, dưới mắt tôi chỉ c̣n những làn sóng biển mênh mông xanh ngắt, hay những đám mây trắng xóa như tuyết và dầy đặc như cả một cánh rừng. Mấy giờ sau, tôi đă nh́n thấy phong cảnh Hương Cảng. Chỉ những núi là núi, những ngọn núi xanh xanh ở giữa bể nuớc xanh. Tôi say sưa nh́n phong cảnh cho đến khi phi cơ hạ cánh một cách nhẹ nhàng. À ! Đây là Hương Cảng.

**



Lúc tôi gặp cô Hoa - người chủ mới của tôi ! ḷng tôi hồi hộp lạ lùng. Đây là một người của quê hương tôi, đới với mùi vị của tôi, chắc là cô phải tỏ thái độ vồ vập, quư hóa đặc biệt. Sau tám năm xa cách kia mà !

Nhưng bỗng tôi cảm thấy đau đớn, tê tái như một người yêu trộm người khác đă lâu, bỗng nhiên phát giác người ta không yêu ḿnh. Cô Hoa nh́n tôi một giây, xong cô để tôi vào một góc pḥng. Cô ngửi hai tay, rồi ngồi vào bàn viết. Với một sự nhận xét rất tế nhị, tôi biết rằng tôi không được hoan nghênh, mặc dầu cô đang ngồi viết thư cảm ơn, có những ḍng như:"... Món quà tuy nhỏ mọn, nhưng tấm ḷng th́ vô giá ! " Nào là cảm ơn, cảm tạ, cảm kích... v.. v...

Trong một lúc, tôi cảm thấy ghét Hương Cảng, ghét cái xă hội vật chất hào nhoáng, giả dối, đă làm chủ tôi sống theo trào lưu, mất hết cả sự thành thực, chất phác của quê hương.

Trong lúc tôi đang buồn rầu thổn thức và cảm thấy ḿnh bơ vơ cô độc, th́ có một giọng nói khàn khàn bên cạnh tôi :

- Việc quái ǵ mà khóc ! Đời chẳng làm ǵ đáng cho ta phải buồn giận. Cứ sống theo tự nhiên. Chẳng ai quan tâm đến ai làm chi cho bận ḷng. Quan trọng hóa chỉ tổ rầu... thối ruột!

Tôi quay lại nh́n, th́ ra lọ thuốc sát trùng DDT vừa lên tiếng. Hắn ta nói thêm:

- Tôi cho chị biết, cô chủ của chúng ta vốn có bệnh hen. Cứ mỗi lúc ngửi thấy mùi ǵ... nằng nặng... như chị, hay là tôi, có khi chỉ mùi khói hương, cũng đủ làm cho cô ta nổi lên một cơn hen kinh thiên động địa. V́ thế, nên lúc nào cần dùng đến tôi là cô đi biệt suốt ngày !

À ra thế ! Nỗi căm hờn của tôi cũng dịu bớt. Th́ ra không phải cô không yêu tôi, mà chỉ v́ không chịu được hương thơm của tôi mà thôi.

Sáng hôm sau, tôi được mang đến nhà Ông Bà Tú. Đây là một trong những gia đ́nh hoàn toàn Việt Nam ở Hương cảng, tôi nói thế, v́ cũng có một số Việt kiều bị hoàn cảnh phải kết hôn cùng người bản xứ.

Lại một phen mừng hụt ! Ông bà này tuy hoàn toàn là người Việt, nhưng họ đă ở hải ngoại hàng hai mươi năm, và v́ thế nên đối với mùi thơm của tôi, không c̣n cảm thấy hứng thú ǵ nữa !

Sau nửa ngày thảo luận, ông bà đồng ư chuyển tôi sang nhà Ông Bà Tuân. Đi đâu tôi cũng được nghe những lời cảm ơn thiết tha, cảm động, nhưng mà bên trong là cả một trời... bực ḿnh ! Người ta cảm thấy phiền là phải, v́ nếu tôi là một vật có bán nhan nhản ở khắp các phố, th́ nếu không thích, họ chỉ việc tiện tay vứt vào sọt rác là xong. Nhưng khốn nỗi, tôi là một món quà từ quê hương, đă được khó nhọc mang sang. Một món ăn, đối với riêng một số người là quư hóa, nhưng cũng có người chưa từng nghe đến tên tôi bao giờ. Ông bà Tuân cũng thế: H́nh dáng và mùi vị tôi, ông bà mới gặp lần này là lần đầu.

Tôi lại được “trân trọng” đưa sang nhà khác. Họ không hoan nghênh tôi, mà cũng không nỡ đánh đuổi tôi.

Quyết liệt một chút, họ có thể ném tôi xuống bể, để cho đời tôi từ bể mà đến, lại được trở về với bể. Nhưng họ nhiều ḷng nhân đức quá !

Họ cảm thấy h́nh như có lỗi nếu hắt hủi tôi. Sự thực th́ có lỗi với ai ? Người làm ra tôi ? Người mang tôi đến ? Chiếc máy bay chở tôi ? Hay chính bản thân tôi ? Tất cả đối với họ đều không có liên lạc quen biết ǵ cả. Hay họ sợ mang lỗi với trời ? Sự thực th́ Trời ở đâu ? Mà ví dù có Trời chăng nữa, Trời nào lại đi trừng phạt kẻ chỉ ném một lọ nắm không quen biết xuống biển xanh !

Khi được chuyển đi một lần nữa, tôi thấy ḿnh như cảm thông được nỗi sầu số phận hẩm hiu của một cô gái đă về già, mặc dầu bao nhiêu mối lái đánh tiếng hỏi thăm, vẫn không có một ai là kẻ có thể cho ḿnh “nương thân gởi phận “cho đến ngày cuối cùng của cuộc đời !

Chủ mới của tôi là một đôi vợ chồng trẻ. Người chồng v́ ṭ ṃ mở tôi ra để “nếm thử một tí, xem nó ra làm sao” ! Vợ anh ta là một cô gái Hồ Nam rất tân thời và độc tài. Thế là một trận giặc bắt đầu. Cô ta bịt mũi lại, chạy khắp nhà, bắt chồng phải đổ ngay đi. Thấy chồng c̣n ngần ngại chưa vâng lệnh, cô bù lu bù loa lên, dưới sự chỉ huy của cô, chén bát đổ vỡ lung tung, con khóc chí chóe, bàn ghế lổng chổng...

Chiến tranh nóng xong rồi đến chiến tranh nguội. Vợ bỏ cơm nằm khóc thút thít, mồm nguyền rủa: “Anh yêu lọ mắm hơn yêu tôi !” Người ở dắt con sang nhà hàng xóm. Chồng ngồi hút thuốc lá, ngẫm nghĩ: “Trời ơi ! Tưởng là nếm chơi một chút xíu cho vui, tôi đâu dè có cái sự phiền như thế này !”

Anh nh́n tôi cáu kỉnh, đạp tôi một cái lộn tùng phèo để cho hả giận cái vạ vịt từ trên trời rơi xuống. Quên hết những phút mê ly với tôi, anh lấy cuốn Thánh kinh, đến gần vợ, qú xuống cạnh giường, mắt lim dim, “thành thực” như lúc xa vợ và ở bên cạnh người yêu, anh bắt đầu phân trần:”... Đó chỉ là một lọ mắm thối mà thôi ! Và đời anh nguyện sẽ tuyệt đối “phục tùng mệnh lệnh” cho đến khi thở hơi cuối cùng !

Bể êm sóng lặng, vợ đă tha thứ, anh yên ḷng lại t́m tôi. Có lẽ ḷng vui sướng tràn trề v́ đă được vợ tha thứ, anh không nỡ... hành hạ thôi thêm sau cái đá không quên tử tí nào ấy, anh gói tôi lại cẩn thận và mang đến biếu cô.... Hoa.

A ha ! Châu về Hợp phố ! Cái câu ấy, tưởng là người đời nói để mà chơi, không ngờ cũng có ngày thành sự thực. Nhưng thành sự thực th́ có ích ǵ cho tôi ? Một kẻ chỉ được quí mà không được yêu !

Bây giờ tôi mới nhận thấy cuộc sống vô vị khi xa quê hương. Mùi thơm của tôi chỉ thích hợp nơi quê hương tôi. Chỉ ở đấy, tôi mới được mọi người yêu chiều săn đón Tôi thấy nhớ nhà, nhớ ngọn núi Ngự B́nh với ngàn thông xanh mướt, gió thông vi vu reo suốt quanh năm. Tôi nhớ ḍng sông Hương trong xanh với những con thuyền, câu ḥ vang dài trong đêm vắng. Tôi nhớ những cô gái Huế lúc qua cầu Trường Tiền, áo dài trắng bay phất phới, tay vịn quai nón che nghiêng nghiêng nửa mặt. Tôi nhớ những đêm trăng giă gạo trong làng. Tôi nhớ tiếng đưa nôi kẽo kẹt và tiếng hát ru em tha thiết lúc đêm khuya... Tôi nhớ, tôi nhớ tất cả. Những thứ ấy không có được ở nơi đây.

Lúc này, nằm trong một góc pḥng, thả tâm hồn say sưa trong một vài cảnh êm đềm của quá khứ, tôi ngại nghĩ đến tương lai !

Bạn đă đọc hết những lời tôi kể lể rồi đấy nhỉ ! Tôi đoán bạn ném xuống bàn, lẩm bẩm:

- Tưởng chuyện ǵ hay, hóa ra chỉ là chuyện... một lọ mắm thối !

Nhưng bạn đừng cáu vội ! nào tôi có định đánh lừa ai đâu ! Ngay từ lúc mở đầu, tôi đă nói rơ ràng, đây chỉ là câu chuyện của một lọ mắm nêm thôi mà !

Linh Bảo, 1958
Trích trong tuyển tập "Đoản văn Mây Tần"