(Trích trong tuyển tập Mây Tần)
Dung băn khoăn suy nghĩ, lăn lộn trên
giường đă hơn một tiếng đồng
hồ. Đáng lẽ nàng phải đi chợ mua
đồ ăn nấu cơm chiều, nhưng hôm nay có
cớ để cho nàng giận dữ, nên định
đâm liều một bữa xem sao.
Dung c̣n nhớ rơ, dù đă nhiều năm về
trước, mà h́nh ảnh, cảm xúc vẫn c̣n sống
động như vừa mới xảy ra. Hôm ấy nàng
đang chạy dưới làn mưa đạn th́ gặp
hắn. Hắn mời nàng đến nhà tạm trú trong khu vực
an toàn. Vợ hắn về quê mẹ bên Pháp chưa trở
lại, nên hắn rất tự do. Luôn mấy ngày, hai
người bị kẹt trong cái tổ ấm đó.
Thế là hắn thành ra “chính phủ bảo hộ"
của Dung. Kể ra, lúc đầu suốt mấy tháng
trời hắn cũng mất một ít công phu. Nào là hái hoa
tặng nàng, nào là thức dậy từ ba giờ sáng pha cà
phê cho nàng uống để sửa soạn đi bay.
Nhưng hắn thuộc về loại đàn ông tán gái
chỉ mất ba bó hoa, về sau lấy lại cả
vốn lẫn lời.
Khi hăng máy bay Dung làm đóng cửa, hắn hết sức
dỗ dành Dung đừng làm nơi khác. Hắn nói nghề
nữ chiêu đăi viên Hàng không là một nghề rất nguy
hiểm, phải thức khuya dậy sớm, nay đây mai
đó, sống giang hồ lăng tử như thế không
phải là cuộc sống thích hợp cho một bà mẹ hiền.
Hắn hứa sẽ trả lương cho Dung gấp
đôi, nếu Dung làm thơ kư cho hắn. Hắn nói:
-Tôi đă có vợ rồi, nên không thể chính thức
cưới em được. Tôi chỉ là một ân nhân,
một Người Quân tử, giúp em qua khỏi lúc khó
khăn hoạn nạn. Em cần có một người
đàn ông làm hậu thuẫn, để em dựa vào làm
ăn, để tinh thần em có chỗ kư thác. Con em
cần phải có cha. Cha chúng nó đă lên chiến khu mất
tăm mất tích em c̣n trông mong ǵ nữa! Người ta ai
cũng cần phải có gia đ́nh như con chim cần có
tổ ấm. Em không thể sống măi cuộc sống cô
độc, trống trải tâm hồn, lại c̣n phải
một ḿnh vừa làm cha vừa làm mẹ, phấn
đấu lo miếng cơm manh áo cho con như thế măi
được.
Hắn tán ngọt hơn mía lùi. Dung nghe như ăn
phải bùa mê. Nàng tin tưởng trân trọng kư thác cả
thể xác lẫn tâm hồn theo lời yêu cầu
đầy hứa hẹn. Mỗi năm nàng đẻ cho
hắn một đứa con. Những đứa bé này
đều theo họ mẹ, và gọi hắn bằng bác.
Với mọi người, hắn chỉ nhận Dung là
thư kư. Mà cũng đúng như thế thật. Dung
phải viết thư đ̣i nợ cho hắn. Rồi c̣n
phải giao thiệp với Luật sư, v́ hắn
rất thích kiện tụng, phải đi thu tiền nhà
cho thuê là một việc rất khổ tâm, phải lo thu
xếp tất cả giấy tờ công việc buôn bán
của hắn. Nay chạy đến sở này, mai chầu
chực bộ nọ, v́ hắn làm việc đấu
thầu xây cất nhà cửa nên có rất nhiều thủ
tục pháp lư phải làm. Hắn cho phép Dung toàn quyền làm
phận sự của cô thư kư. C̣n những việc "
phi phận sự" thư kư như lau nhà, đi chợ,
làm bếp, đẻ con, hắn cũng nhờ Dung “toàn
quyền” luôn cho tiện việc sổ sách. Hắn rất
hà tiện, nhất định không mướn
người làm. Hắn lấy cớ là không tin ai hết,
để bắt Dung tự làm lấy tất cả. Cái
thời chiến tranh nửa nóng nửa lạnh,
người hai vùng “ bên ni bên tê” qua lại như đi
chợ. Ai cũng có thể là Giao liên hay Mật vụ, không
chơi với họ là an toàn nhất, khỏi lo bị
đâm dao sau lưng bất th́nh ĺnh. Hắn đưa cho Dung
mỗi tháng ba ngh́n, gọi là tiền lương thư kư.
Và trong số ba ngh́n đó, thời giá tương
đương với 1 lượng vàng, cô thư kư
phải nấu cơm cho ông chủ ăn nữa. Số tiền
ấy chỉ bằng một phần năm lương
Dung đi làm trước kia. Nhưng biết làm sao được,
khi từ một thư kư thường, người ta
biến thành một cô thư kư " vạn năng " . Và
người " quân tử" lại là hạng quân
tử khôn, chứ không phải quân tử dại. “Quân tử
nhất ngôn là quân tử dại, Quân tử nói đi nói
lại là Quân tử khôn”. Hắn thuộc về loại
quân tử khôn. C̣n Dung xưa nay vẫn nổi tiếng khôn,
nhưng lại là khôn nhà dại chợ.
Hắn sợ Dung tiếp xúc với bạn bè bà con, nhỡ
người ta xui khôn xui dại, nên cấm nàng không
được giao thiệp thăm viếng gặp gỡ
ai cả. Hắn không cho Dung diện đẹp đi
chơi phố, sở thích duy nhất của Dung, v́ hắn
biết Dung c̣n xinh ơi là xinh, nhỡ gặp người
" cao tay ấn" hơn hắn, th́ hắn mất
một món bở. C̣n biết t́m đâu trên đời này
một người đàn bà vừa tháo vác giỏi giang xinh
đẹp lại vừa khờ dại một cách lư
tưởng như Dung? Trong thế giới làm vợ "
chợ đen" ai cũng đ̣i được
hưởng thụ vật chất tràn trề đầy
đủ, để đền bù sự thiệt hại
về tinh thần. Chỉ có một ḿnh Dung đă làm cách
mạng, trái với định luật ấy. Măi
đến khi Dung đẻ cho hắn đứa con trai
thứ hai, hắn mới mua cho nàng một cái nhẫn
hột cẩm thạch giả thật to. Đó là món quà
nữ trang đầu tiên, từ khi nàng về làm "
thư kư vạn năng" cho hắn. Không đeo th́
sợ hắn giận, đeo th́ cũng khổ tâm lắm!
Cuối cùng, Dung nghĩ được cách đeo nhưng
quay mặt nhẫn vào trong. Nàng sợ người ta biết
nhẫn giả, nên quay mặt nhẫn cố ư để
mập mờ, cho mọi người tưởng ḿnh có
đồ thật nhưng khiêm nhượng, không muốn
khoe khoang cho ai biết.
Dung được hắn nhồi sọ rất kỹ,
hắn bắt nàng tâm niệm hắn là ân nhân của nàng,
hắn là người quân tử đă cưu mang, cứu
vớt nàng trong cảnh lửa đạn, hắn là
người độc nhất mà Dung phải trung thành
phục vụ suốt đời. C̣n Dung đă bị
tẫy năo quá kỹ nên cũng tưởng thật.
Dung vẫn giữ vững ḷng tin tuyệt đối
ấy cho đến hôm nay hắn t́nh cờ chạm trán
với Loan, một bạn gái cùng lớn lên với Dung
từ thuở bé. " Bác” của mấy đứa
nhỏ nói với Loan thao thao bất tuyệt như lên
diễn đàn:
-Tôi là Người Quân tử. Tôi là ân nhân của Dung.
Nếu không có tôi, Dung đă chết giữa cảnh tên bay
đạn lạc. Tôi dạy cho Dung cách thức làm ăn.
Tôi không muốn Dung có tánh ỷ lại, sống nhờ vào
đàn ông, như những người đàn bà khác, lỡ
khi chồng chết th́ phải làm sao? V́ thế nên tôi không
nuôi Dung, tôi tập cho Dung phải làm lấy mà sống, và
sống " độc lập" !
Hắn nói xong, chừng cũng biết ḿnh ngụy
biện, sợ chỉ có riêng ḿnh Dung đă mê man như
ăn phải bùa mới nghe lọt tai, chứ c̣n ngoài ra
chẳng ai tin những lời quỷ quái của hắn,
nên vừa dứt câu, hắn sợ Loan trả lời,
vội chân sau đá chân trước, chạy ra cửa
như bị ma đuổi:
-Tôi xin lỗi, tôi phải đi đây có chút việc
gấp.
Hắn đi rồi, Loan cáu lên với Dung:
-Hừ, quân tử! Hừ, ân nhân! Đă quân tử, đă ân
nhân, sao lại làm cho người ta có con ? Đồ không
chịu trách nhiệm, thừa nước đục
thả câu, c̣n dám mở miệng xưng là ân nhân, là quân
tử!
Dung làm Luật sư biện hộ cho hắn:
-Nếu hôm ấy không có hắn giúp đỡ, th́ tôi
thực chết v́ đạn lạc đấy Loan ạ.
Loan cười gằn:
-Nếu là em, th́ thà chết phức đi c̣n hơn! Hắn
chỉ nghĩ đến phần hắn, mà không nghĩ
đến phần người ta. Hắn giúp chị, th́
cũng không có ǵ lạ. Trong hoàn cảnh ấy, ai chả
giúp nhau! Nhưng có phải giúp một tí rồi bắt
người ta làm tôi mọi suốt đời để
trả ơn không? Người quân tử mà như thế
sao?
Dung ngẩn người ra:
-Bây giờ tôi mới biết, lạ quá! Th́ ra, hắn
đ̣i tôi trả ơn như thế đấy! Loan nói
giọng dằn vặt:
-Người đàn bà nào cũng cần phải có một
người đàn ông riêng của ḿnh, yêu ḿnh và hoàn toàn
thuộc về ḿnh. Cần phải có một mái ấm gia đ́nh
thực sự. Hắn quân tử ǵ ? Ân nhân ǵ ? Hắn
hại chị th́ có. Hắn lấy chị, đẻ con
ra, mà hắn khỏi nuôi. Chị không phải là vợ
hắn, mà kẹt với hắn như thế này th́ c̣n ai
dám gặp chị để t́m hiểu xây dựng nữa,
c̣n mong ǵ có một tương lai rạng rỡ cho các con.
Chị chỉ là nô lệ của hắn, chỉ làm bổn
phận mà không có quyền lợi ǵ hết! Con đẻ ra
mang họ mẹ! Đấy chị xem, hắn nhẫn tâm
biết bao nhiêu! Chị sẽ phải nai lưng ra suốt
đời làm tôi mọi nuôi con cho hắn, làm giàu cho
hắn, trong khi hắn có tiền, đều lo chuyển
về cho vợ lớn hết. Đến lúc hắn
bỏ rơi chị, th́ chị đă thành một bà già,
đi ở đợ nuôi con! Hắn chỉ lợi
dụng, ích kỷ thế mà dám xưng là Quân tử cho
nhục nhă cái chữ quân tử đi. Chẳng thà cứ
vỗ ngực nói: Tao là một thằng đểu,
đểu chính cống, đểu thượng hạng.
Ai ngu th́ mắc mưu ta! Nghe c̣n sảng khoái hơn.
Dung ngơ ngác như vừa bị mất cắp! Đúng
là cuộc đời của Dung đă bị hủy
hoại mà nàng như vẫn sống trong mơ. Kẻ
đánh cắp, ngay giữa thanh thiên bạch nhật, c̣n
cười vào mũi người bị mất cắp là
ngu nữa!
Loan thấy Dung sững sờ, nói tiếp:
-Em c̣n nhớ câu chuyện " Áo người quân tử"
của ba em kể: Ngày xưa, có một anh chàng nọ có
một cái áo lạnh khoác ngoài rất đẹp, một hôm
túng tiền, anh vào một tiệm cầm đồ hỏi
cầm. Chủ tiệm bảo:" Cái áo này,tôi cầm cho
ông hai trăm. Ba tháng sau ông chuộc, phải trả thêm hai
trăm tiền lời nữa, thành bốn trăm
đồng" . Anh chàng kia v́ quá cần tiền nên dù
biết là bị bắt chẹt tính giá cắt cổ
cũng bằng ḷng, Anh cởi áo giao cho chủ tiệm và đếm
tiền xong định ra về. Anh vừa ra đến
cửa th́ ông chủ tiệm gọi giật lại:"
Này ông, tôi có ư kiến này hay lắm. Tôi thấy ông thật
thà, tôi thương, tôi làm phúc làm đức, nói hơn
thiệt cho ông nghe. Bây giờ trong túi ông không có lấy
một đồng, đến nỗi phải đi
cầm áo. Vậy ba tháng sau ông lấy đâu ra bốn
trăm để chuộc áo về ? Nếu lúc ấy ông
không trả đủ cả vốn lẫn lời cho tôi,
để quá ba tháng nữa, th́ sẽ phải trả
gấp đôi, thành tám trăm đồng. Tôi hỏi
thật, ông sẽ đào đâu ra số tiền
ấy?" Anh chàng kia gật đầu, cho là phải:
“Vâng, ông nói đúng lắm. Ba tháng nữa, tôi cũng không làm
sao xoay được bốn trăm đồng" .
Chủ tiệm cười híp cả mắt lại: "
Tôi biết mà! V́ vậy, tôi mới khuyên ông, nếu ông
chịu nghe tôi th́ đỡ tốn đỡ khổ. Này
nhé, bây giờ trong túi ông đă có hai trăm đồng
rồi. Vậy ông trả trước cho tôi hai trăm
đồng đi. Ba tháng sau, ông chỉ phải trả có
hai trăm đồng nữa thôi, chứ không phải là
bốn trăm đồng. Như thế có phải lợi
biết bao nhiêu! Nếu ông không trả được,
trễ đến ba tháng nữa cũng chỉ thành có
bốn trăm đồng, chứ không phải là tám
trăm đồng. Lợi đến một nửa, ông
nghĩ thế nào?" Anh chàng nghĩ đi nghĩ lại,
thấy bài toán rất rơ ràng minh bạch mà quả thực
cũng đúng lư vô cùng. Anh móc túi lấy hai trăm
đồng ra trả cho chủ tiệm và ra về. Anh
về nhà, thấy lạnh, chợt nhớ ra ḿnh không có áo
khoác nữa, trái lại c̣n có một món nợ quá lớn
phải lo trả, lạ quá!"
Dung thét lên:
-Thôi, tôi biết rồi! Chính tôi mới là người quân
tử! Tôi là cái anh chàng đem áo đi cầm. Khi chưa
biết hắn, th́ tôi độc thân, tôi trẻ, tôi
đẹp, tôi tự do, tôi có khối bạn bè
thương mến, tôi có việc làm để nuôi con tôi.
C̣n bây giờ ? Bây giờ tôi không có ǵ cả. Tôi phải
săn sóc hầu hạ hắn, nấu cơm cho hắn
ăn, nuôi con cho hắn. Tôi vẫn phải làm việc công
sở của hắn lấy đồng lương
để sống, mà lại c̣n phải mang ơn hắn
nữa. Tôi vẫn không chồng, không có tổ ấm gia
đ́nh . Hắn ở nhà hắn, tôi ở nhà tôi, thế mà
tôi vẫn phải thuộc quyền hắn sử dụng.
Loan ngắt lời:
- Chị hiểu thế là đủ! Thôi em về nhé!
Loan về rồi, Dung gục đầu lên gối khóc
nức nở. Nàng muốn liều lĩnh làm reo một phát
cho bơ ghét, nhưng chợt nhớ đến những cái tát
như trời giáng của hắn. Dung vội vàng dậy
mặc áo đi chợ.
Dung chỉ mong c̣n có đủ th́ giờ nấu
nướng xong đem đến nhà hắn cho đúng
bữa cơm chiều. Dung không có cách nào để kháng
cự lại với hắn được. Dung đâm ra
giận Loan. Phải, tại Loan tất cả!
Trước khi gặp Loan, nàng thấy đời vẫn
êm đẹp. Tuy nhà cửa Dung bề bộn bẩn
thỉu thực, tuy con cái trông rách rưới bơ vơ
thực, tuy những lời hắn nói đều lếu
láo thực. Tuy Dung phải làm việc quần quật
suốt ngày, tuy hắn hay gây gỗ mắng chửi Dung
thực, nhưng nàng đă coi như một sự dĩ
nhiên. Ngày trước, hắn khuyên Dung lấy hắn
để cho con nàng sung sướng, ngày nay chúng nó giống
như con mồ côi cả cha lẫn mẹ, Dung cũng không
hề phàn nàn, băn khoăn, thắc mắc, nghĩ ngợi,
t́m hiểu ai hơn ai thiệt. Tất cả mọi
sự đều thành ra dĩ nhiên cả rồi. Dung chỉ
biết cố nấu cơm ngon cho hắn ăn. Lo đi
đ̣i được tiền nhà và tiền nợ cho
hắn vui. Mỗi ngày làm tṛn phận sự và " phi
phận sự" xong, tối về ngủ với con, Dung
không hề thấy khổ hay nghĩ đến đau
khổ. Nhưng không ngờ, hôm nay những câu nói của
Loan làm đảo lộn cả tâm hồn nàng. Không lẽ
lại chửi người đàn ông đă từng âu yếm
ḿnh. Dung nghĩ được cách giải quyết an toàn
là trút hết cả tội lỗi lên đầu Loan. Nàng nghiến
răng lẩm bẩm:
-Đồ ranh con ! Mày th́ đă hơn ai! Con mày cũng
phải tự nuôi lấy, c̣n nhiếc tao! Chỉ
được cái tài nói dốc, chửi người ta là giỏi,
chính ḿnh th́ cũng ngu như con ḅ!
Dung thấy thỏa măn như đă trả được thù.
Nàng nghĩ đến lúc hắn khen món tôm càng luộc
ăn với xà lách trộn dầu dấm đặc
biệt của nàng pha chế. Chao ơi! ngon quá là ngon!
Hắn sẽ sung sướng cười tít lên, rung rinh
cả cái thân h́nh đồ sộ và cái bộ mặt "
Đồng tháp mười" , bộ mặt bí hiểm
thâm trầm, dữ tợn và cũng "ph́ nhiêu"
ấy! Bỗng nhiên Dung cảm thấy buồn nôn. Đă có
kinh nghiệm Dung biết chắc không phải dạ dày
phản ứng v́ nghĩ đến hắn, nhưng
chắc lại có một người "quân tử bé con
" nữa sắp ra đời.
--------------------------------------------------
(*) Truyện ngắn " Người Quân Tử"
năm 1961 đă được ông Nghiêm Xuân Việt
tuyển chọn đem đi dự thi truyện ngắn
hay nhất thế giới. Bản dự thi do ông Thùy Dzung
dịch. Kết quả, " Người Quân Tử"
cùng với truyện “Áo mới” của Linh Bảo
được chọn vào chung kết 26 truyện ngắn
hay nhất thế giới trong số 256 truyện dự
thi, do Trung Tâm Văn Bút Quốc Tế ở Luân Đôn
chấm giải.