Bà Phù Thủy

Ngày xửa ngày xưa, có một bà già . . .về tuổi tác, nhưng nhìn bề ngoài, không ai ngờ bà đã tám mươi bó.

Bà sống cô đơn trong một ngôi nhà lớn, có bốn phòng ngủ, cộng thêm một phòng rất rộng dành làm phòng vẽ. Bà có hai đứa con gái ruột và hai đứa con gái nuôi, nhưng đứa nào cũng ở xa lắm, thỉnh thoảng mới gọi điện thoại về thăm hỏi. Mỗi sáng bà thích chăm sóc khu vườn sau, bà chỉ tưới cây, "nói chuyện" với từng cây, ngắm cây không cũng đủ hết giờ.  Bà trồng nhiều thứ cây ăn trái, hoa quả, cây thuốc, phần đông những thứ bà trồng đều rất hữu dụng nên rất được cưng trong "Thế giới thần tiên" của bà.

Khách đến thăm, nếu là người biết thương cây coi cây như bạn, bà sung sướng mời ra vườn giới thiệu với tên từng cây của bà trồng. Cây thì phải ra hoa quả, lá phần nhiều là một vị thuốc, có thể dùng làm trà, hoặc ăn như rau sống. Chủ khách tha hồ chuyện trò về đặc tính của mỗi thứ cây, và khi ra về khách lắm khi mang theo một số cây con bà ươn được.

Nhắc đến trà, khách yêu dược thảo đến chơi sẽ được mời uống chén trà khá hấp dẫn: "Bách bệnh tiêu tán, vạn bệnh tiêu trừ". Sở dĩ được đặt tên như thế vì trà , do chính tay bà phơi, sắc, chế lấy, từ hoa lá. . . trong vườn, nào là, Rosemary, mint,Tì bà, Liên tiền thảo, Cúc hoa, Trần bì... mỗi lúc một khác. Bởi thế cho nên mùi vị của bình trà này chẳng bao giờ tìm mua được ngoài tiệm, và cách pha chế cũng chẳng bao giờ giống nhau. Ai thắc mắc hỏi sẽ được giải thích, kèm theo nụ cười thú vị:

- Nếu em uống vào mà bệnh chưa tiêu tán, là chỉ tại vì em chưa đủ "bách bệnh" đó thôi!

Ngày bà dọn đến đây, chung quanh có ít người Việt Nam lắm, bà sống lặng lẽ trong ngôi nhà to, chung quanh cửa đóng then gài. Thỉnh thoảng mới ra sân trước. Mỗi khi đi đâu, hàng xóm chỉ thấy chiếc xe từ từ trong nhà xe ra, rồi biến dạng. Lúc về, cánh cửa nhà xe tự động mở, chiếc xe ..được mua mới...từ thế kỷ nào xa xưa, bình yên vào, cửa nhẹ nhàng đóng xuống, thế là xong!

Với cuộc sống ẩn dật, hiếm khi giao thiệp với làng xóm, khiến mọi người chung quanh ái ngại, tặng cho bà biệt danh là "Bà Phù Thủy"! Nhất là từ ngày khu phố bà ở bỗng trở nên sầm uất, người Việt Nam tụ lại, nhiều hàng quán được dựng lên, nổi tiếng cùng thế giới với tên gọi: "Tiểu Sài Gòn".  Mặc dù ở ngay chỗ "động", ngôi nhà bà vẫn "tĩnh", vẫn cửa đóng then gài. Bà chỉ đi ra ngoài khi cần thiết, còn thì hiếm người thấy mặt bà.

Cô con gái nuôi ở xa, thỉnh thoảng đến thăm ở lại qua đêm, thường được thưởng thức tất cả các thức ăn, đủ ngày ba bữa, kèm theo món ăn dậm, ăn chơi, toàn do chính tay bà chế biến.

Buổi sáng thức dậy, nhâm nhi điểm tâm, bằng những món "tự chế", chẳng hạn như bánh mì quẹt mứt. Mứt làm từ các thứ trái cây trong vườn hái được, tùy mùa. Uống kèm với một chén trà nóng "bách bệnh tiêu tán, vạn bệnh tiêu trừ".

Hoặc nếm thử  ly cà phê đặc biệt. Mặc dầu không giống cà phê tiệm, nhưng uống vào bảo đảm là... thấy khấc. Cũng chút đường, nước sôi, chút cà phê, chút này, chút nọ, kèm theo vài hạt hạnh nhân, một ít quả Câu kỷ, hoặc đôi khi chút "mè giã nhuyễn".... Người không quen, uống vào sẽ "ngẩn ngơ" vì mùi vị ...không giống ai, nhưng bao giờ bà cũng uống một cách  thích thú, vì những "gia vị" trong ấy, toàn là có lý do chính đáng, bỏ vào một lúc cho . . . tiện!

Trên bàn ăn, lúc nào cũng có rổ trái cây, theo mùa. Lúc trái gần chín, bà hái trái vừa tầm tay, chừa lại những trái trên cao cho các bạn chim ! Vườn không rộng lắm nên chỉ trồng được vài thứ như Hồng, Quít, Cam, Sung, Mảng cầu, Tắc, Táo tầu.  Bà hái mang vào sắp đầy rổ, khách tới thăm, ra về thể nào cũng được quà mang theo.

Còn dư  lại, tùy thứ trái cây, bà chế biến thành nhiều món khác, có thứ làm ô mai, hay sấy khô,làm mứt hay chế biến thành những món không tên từ những trái Hồng, Tì Bà, Fig. Cam... Quít thì vắt lấy nước, nửa uống, nửa nấu thành keo với gia vị đặc biệt để pha chế. Vỏ quít được sắp trải ra khay, mang qua phòng vẽ. Phòng này có nhiều cửa sổ, và đầy nắng ấm buổi sáng, những khay vỏ quít, hoặc hoa Quỳnh, hoa Hồng, hoa Cúc phơi khô, làm trà.

Hình như không có thứ nào "lọt" ra khỏi tay bà để bị phí phạm cả! Từ thức ăn, cho đến các đồ đựng thực phẩm, hộp giấy, hủ, chai nhựa, cần gì cũng tìm thấy được tại đây. Cô con gái đến thăm, nhiều hôm thấy các loại văn thư, sách, báo, bà lưu trữ hàng hàng lớp lớp khắp nơi, hỏi bà có cần dọn dẹp, bà chỉ cười:

- Chúng có mở miệng than phiền, đòi ăn, đòi bồng, làm rộn gì ai đâu! Ðể chúng nằm đâu, yên đó, chẳng hề kêu khóc than van gì cả!

Bảo đảm, những vị khảo cổ có thể tìm đọc được những Tạp chí của thập niên bốn mươi, năm mươi, sáu mươi, bảy mươi . . . cho đến thế kỷ hai ngàn. Tại đây,những Tạp chí, giấy tờ, sách báo có giá trị, thật may mắn khi lọt vào tay bà. Chúng được bà thương yêu, trân trọng, bảo vệ tối đa. Chúng được nằm yên ổn khắp nơi trong nhà...

Nhưng gần đây nghe nói có tin động trời là bà đã nhắm mắt, cắn răng, từ giả một số ...sách báo thân thương...cho vào thùng rác "giấy dùng lại" của chính phủ, cứ hai tuần một lần, có xe đến tận nhà, lấy mang đi.

Có lẽ ai vào nhà bà sẽ nghĩ rằng ngôi nhà này bừa bộn, vì có một số thùng hộp từ hồi mới dọn nhà đến, vẫn chưa được mở ra. Nhưng một người cháu đến thăm bà đã nói:

- Không hiểu có một cái gì đó cuốn hút con vô cùng, đồ đạc trong nhà bày biện không thứ tự, nhưng hình như có một "trật tự" trong sự "vô trật tự" của Dì.

Buổi cơm trưa hay cơm chiều,  thể nào cũng phải có một chén nước chấm, dĩ nhiên cũng do chính tay bà làm. Mỗi mùa trái cây, sau khi cho, biếu, tặng, trái cây vẫn còn nhiều, được bà chế biến thành nhiều món khác nhau. Có năm quít được mùa, bà ép nước quít, trộn với gia vị đặc biệt, cho đến lúc kẹo lại, bỏ vào hủ, cất vào tủ lạnh, dùng nêm nấu dần. Thiên hạ đến ăn, khen rối rít, thể nào cũng được sớt bớt mang về.

Buổi cơm tối, trường hợp đặc biệt, có thể nhâm nhí một ly rượu thuốc , dĩ nhiên chính bà pha chế. Theo sách Tàu, bà mua các vị thuốc bắc, ngâm rượu, để dành khi có khách qúi đến mời nhâm nhi cho quên mệt, nếu vui miệng uống hơn " một chút", lắm khi quên luôn cả ...mình là ai!

Chưa kể đến phần ăn chơi, ăn dặm thêm giữa các bữa, khi thì bà mời những lát mứt khô, từ trái cây bà sắt, sấy. Hoặc những miếng cà rem, từ những trái chuối chín, ăn không kịp, bà pha trộn bỏ vào khuôn đá, để lên ngăn lạnh. Những món ăn dư qua tay bà, đều trở thành những món ăn bổ dưỡng, hữu dụng, bà khoe:

- Trong những món này không có thứ gì " bất trị" đâu nhé, bảo đảm toàn thứ nguyên chất thượng hạng.

Có một lần, bà đã trở thành bà chủ phố, khi cho mướn một căn phòng. Khách trọ là cô bạn thân của con gái bà, từ tiểu bang xa đến cần nơi ở tạm ít lâu . Ngôi nhà có thêm người tưởng sẽ rộn rịp hơn, nhưng không! Cô khách trọ sáng sớm dậy đi làm lúc bà còn tập thể dục trong phòng, và trở về nhà khi đêm không biết đã sang canh mấy , lúc  bà ngủ say.

Ngày cô em dọn đến, thỉnh thoảng có giờ rảnh, cô cũng trổ tài nấu nướng những món ngon lành đặc biệt mời bà. Cô có cái tánh nấu ăn rất kỹ lưỡng, món gì phải ra món đó. Gia vị phải đầy đủ và phải đúng điệu theo cổ truyền.

Thế mà ngày cô xong công việc, dọn lại về Tiểu bang cũ, cô học được thêm một kỹ thuật làm bếp khó tìm ở đâu ra tên gọi: "Tùy cơ ứng biến". Nghĩa là không cần nhất định phải có gia vị đặc biệt riêng cho món đó. Có gì dùng nấy. Miễn sao ngon thì thôi. Tùy cơ ứng biến mà!

Nhiều lần bà mời cô dùng thử những món không tên, không có xuất xứ cổ truyền , cô khen ngon rối rít, xin bà chỉ dẫn cách làm. Bà cười cười bảo:

- Em nấu nhiều quá, ăn không hết. Ðừng vất bỏ tội chết, em cứ việc cho vào từng hộp, cất trên ngăn đá, mỗi khi cần lấy ra chế biến lại thành món mới. Còn cách làm thì cố nhiên là....tùy cơ ứng biến

Con cháu, láng giềng nhìn vào,  ai cũng lo sợ cho bà, với cái tuổi đời chồng chất, sống cô đơn, họ cứ sợ bà buồn! Ðâu ai biết được bà bận rộn, và vui như thế nào. Bà cảm thấy một ngày hai mươi bốn tiếng không đủ vào đâu! Con cháu sợ bà chết già, chết khô, mỗi lần hỏi thăm, bà cười to, dặn dò:

- Yên trí, nếu ba ngày ông phát thơ thấy hộp thơ vẫn đầy, trong nhà không có tiếng nhạc ca Huế vẳng ra là biết ngay mà....

Bà chẳng có nỗi sợ già, sợ bệnh, sợ chết, giống như con cháu, bà chỉ sợ không đủ thì giờ cho bà học hỏi. Thời còn trẻ bận rộn trách nhiệm gia đình, nhưng nhờ công việc dạy học khá nhàn hạ, bà có thì giờ viết lách lai rai. Xuất bản độ 10 cuốn truyện vớ vẩn, truyện ngắn, truyện dài... cho đến lúc con cái, như bầy chim non, mọc đủ lông, đủ cánh, bay xa...tìm chân trời riêng!!!

Về hưu rồi được tự do, bà vẫn mê học, ghi danh tà tà đi học, kiểu dưỡng già. Học xong lớp vẽ, qua đến lớp điêu khắc, và hết mọi bộ môn trong ban Nghệ thuật. Học võ cho biết cho vui, qua cả học đàn... cái gì học được, sắp xếp tiện giờ giấc, lái xe đi được là bà đều tham gia một cách mê say.

Lối sống của bà thật thoải mái, vì bà theo thuyết "ở bầu thì tròn, ở ống thì dài". Sao cũng được. Những người ở cạnh, kể cả những đồ vật chung quanh, đều thích bà. Cái mắt kính sút cán gãy gọng, chỉ việc lấy băng keo, quấn dán, miễn dính liền với nhau, đeo vào còn thấy đường là được. Cánh cửa tủ bị sút, không làm sao gắn vào được, chỉ việc dán miếng băng keo, cho dính vào nhau, rồi cũng xong.

Theo đà tiến triễn của khoa học hiện đại, bà cũng "leo lưới" để cảm thông chuyện trò trao đổi học hỏi với đám con cháu trẻ. Ðồng thời bà cũng bỏ nhiều thì giờ làm thiện nguyện, đánh bài vỡ cho thư viện "trên trời", giữ một chân trong mục trả lời thư tín, và bỗng dưng càng ngày bà càng có đông con cháu.... "trên trời".

Láng giềng ngạc nhiên vì từ xưa đến giờ, ngôi nhà bà vắng lặng, sân trước im lìm. Nay thỉnh thoảng lại có năm, bảy chiếc xe đậu tràn đầy ngoài sân, dọc theo lề đường, vì đám con cháu "trên trời" ghé thăm.

Có khi chúng tự động mở tiệc, sắp xếp chương trình với nhau xong mới hỏi xin phép, mỗi đứa mang đến một món, vào bếp tự do lôi nồi niêu son chảo, xào nấu. Ra phòng khách sắp xếp bàn ghế, gắm máy nhạc hát hò ầm ỉ. Cỡ nào bà cũng theo kịp, bọn nhỏ mang cái ghế thượng hạng để giữa sân khấu, bắt bà ngồi tham dự, bà "bị"nghe những bản nhạc chúng mới sáng tác. Cái phòng khách nhỏ đầy người, lại còn gắm thêm "micro phone" cho thật to, xe cộ đậu đầy trước sân, bọn nhỏ còn lôi nhau ra trước sân, chụp hình, nói cười to tiếng. Chắc chắn phải làm hàng xóm láng giềng ngạc nhiên không ít. Tiệc tàn, chúng tự động mỗi người một tay dọn dẹp sạch sẽ xong ra về, trả lại vẻ thanh nhàn tĩnh lặng cho ngôi nhà!

Ngày qua ngày, niềm vui có bao giờ tuyệt đối, nếu đường đời bằng phẳng thì còn chuyện gì để kể. Cũng như bao nhiêu người khác, may thì gặp bạn tốt, ủi thì gặp người cho ..."leo cây". Những lần như thế bà đều cười thoải mái, tự an ủi:

- Cứ xem như kiếp trước mình nợ họ, mà đã là nợ tiền kiếp thì phải trả cho vui vẻ, để khỏi gặp lại kiếp sau!

Bà vẽ cuộc đời cô đơn của bà bằng những tảng màu tươi sáng, nên thu hút rất nhiều nhóm bạn trẻ. Cứ nghe cách xưng hô, người ta có thể đoán biết được nhóm bạn này từ đâu ra. Này nhé, nếu từ nhóm bạn trên trời, họ sẽ gọi bà bằng Chị, cho dù bà đáng tuổi cô dì, chú bác, cha mẹ chúng. Nếu nhóm bạn từ cô con gái nuôi, họ thường gọi bà bằng Cô. Bạn đám cháu khác gọi bà bằng Dì thì chúng cũng gọi theo bằng Dì. Bà chẳng kỳ thị tuổi tác, bạn của bà đủ mọi tầng lớp, từ mười mấy, hai mươi mấy, cho đến sáu, bảy mươi mấy cũng có.

Biết bà  ít khi đi đâu, vài người bạn thân hay ghé ngang thăm bất ngờ. Lúc nào họ cũng đến với vài món ăn vặt, cà phê, bánh trái. Họ bày ra ăn uống tại chỗ, nói chuyện trên trời dưới đất. Cùng leo lưới quậy một lúc rồi mới ra về.

Biết bà không ngại, nên ai có chuyện lòng muốn tâm sự, cũng tìm đến bà "vấn kế". Trăm lần như một, họ ra về với lòng thơ thới, vì cảm thấy hình như chính họ đã tìm ra được cách giải quyết vấn đề.

Tôi vừa kể cho các bạn nghe một chuyện giả tưởng, chuyện bà Phù Thủy của thế kỷ hai ngàn. Từ xưa đến nay,các bà Phù Thủy đều xấu xí từ trong ra ngoài . Tánh tình độc ác, cho đến hình dạng...nhìn là phải bỏ chạy, làm gì tìm được bà Phù Thủy....vui vẻ, thoải mái, dễ thương như thế chứ!

Ðọc xong truyện bà phù thủy này, không biết có ai như tôi? Tôi vừa tìm ra được bí quyết để không biết có tuổi già, không phải vì những lọ thuốc, thức ăn pha chế của bà, mà là vì với lối sống tâm hồn tĩnh lặng , cách suy  nghĩ luôn tự tin, yêu đời, dù cuộc đời đôi lúc...không mấy đáng yêu!

Chuyện viết lai rai  đã từ lâu, cho đến đầu năm 2006 mới tạm chấm dứt. Tôi nhất quyết phải tìm cho ra bà để học hỏi, trước khi bà hô biến, mất trên cõi đời này. Cầu trời cho tôi có chút duyên may, tìm gặp được bà.

Ðọc lại truyện ngắn Bà Phù thủy, tôi tự khen tài tưởng tượng của mình, vì thế kỷ này làm gì có con người như thế! Nhưng dù sao tôi vẫn nghĩ một ngày kia, nếu mong ước thành sự thật, tôi muốn nhìn mặt trái của đồng tiền. Bộ mặt dấu kỹ sau nụ cười và những nét tươi vui bất di bất dịch, hằng mấy chục năm. Tôi muốn gõ cánh cửa tâm linh u uất sâu xa, xưa nay vẫn ẩn dấu, đóng chặt! Tôi muốn tìm lại nhân vật trong chuyện “Con Ngựa Chết” trong cuốn truyện ngắn Mây Tần để hỏi xem vết thương đã liền da chưa?

MN

01/2006